Quyền lợi công dân: Hiểu rõ sức mạnh thực sự của hộ chiếu
Nhiều người tìm kiếm quốc tịch thứ hai thường có xu hướng nghĩ về các liên minh quyền lực như một nguồn gốc của quyền lợi di chuyển. Tuy nhiên, một phân tích sâu sắc cho thấy, các liên minh địa chính trị lớn như NATO hay BRICS hiếm khi mang lại quyền lợi cụ thể cho công dân cá nhân. Thay vào đó, những lợi ích thực sự về tự do di chuyển, cư trú và làm việc đến từ các khối hiệp định nhỏ hơn, tập trung vào hội nhập kinh tế và xã hội.
Bốn quyền lợi cốt lõi quyết định giá trị quốc tịch
Để đánh giá giá trị của một khối liên minh đối với một cá nhân, cần xem xét bốn quyền lợi chính: quyền nhập cảnh, quyền cư trú, quyền làm việc và quyền thành lập doanh nghiệp. Các hiệp ước quốc tế thường phân định rõ ràng những quyền này, và một thỏa thuận có thể chỉ cho phép nhập cảnh du lịch ngắn hạn mà không có quyền lợi nào khác.
Các chỉ số hộ chiếu phổ biến thường chỉ đo lường quyền nhập cảnh miễn thị thực, bỏ qua ba quyền còn lại. Đây là lý do tại sao số lượng quốc gia miễn thị thực không phải là một kế hoạch di chuyển toàn diện. Quyền lợi thực sự nằm ở khả năng sinh sống, làm việc và kinh doanh tự do.
Các khối liên minh mang lại quyền lợi thực sự
Trong khi nhiều liên minh lớn chỉ là cam kết giữa các chính phủ, một số khối lại mang đến những quyền lợi cụ thể, trực tiếp cho công dân.
Liên minh Châu Âu (EU)
EU là ví dụ nổi bật nhất về một khối mang lại quyền lợi đáng kể. Theo Điều 20 của Hiệp ước về Chức năng Liên minh Châu Âu, công dân EU có quyền tự do di chuyển và cư trú trong các quốc gia thành viên. Quyền làm việc được quy định riêng tại Điều 45, đảm bảo tự do di chuyển của người lao động.
Tuy nhiên, quyền cư trú sau ba tháng có điều kiện. Theo Chỉ thị 2004/38/EC, công dân EU có quyền cư trú vô điều kiện trong ba tháng đầu, sau đó họ phải đang làm việc, tự kinh doanh, hoặc có đủ khả năng tài chính tự nuôi sống và chi trả bảo hiểm y tế. Quyền cư trú vĩnh viễn sẽ được cấp sau năm năm cư trú hợp pháp liên tục.
Ireland được coi là quốc tịch tốt nhất trong khối liên minh phương Tây, vì nước này đồng thời thuộc về hai khối định cư: EU và Khu vực Di chuyển Chung (Common Travel Area – CTA). Công dân Ireland có đầy đủ quyền EU ở 27 quốc gia thành viên, cùng với Iceland, Liechtenstein, Na Uy (thông qua Khu vực Kinh tế Châu Âu – EEA) và Thụy Sĩ (thông qua thỏa thuận song phương). Đặc biệt, công dân Ireland cũng có thể sinh sống và làm việc tại Vương quốc Anh theo các điều khoản vẫn còn hiệu lực sau Brexit.
Tuy nhiên, việc sở hữu quốc tịch Ireland đã trở nên khó khăn hơn. Chính phủ Ireland đã đóng chương trình đầu tư lấy quốc tịch từ nhiều năm trước, và đang dự thảo luật kéo dài yêu cầu cư trú để nhập tịch. Tương tự, Malta cũng đã bãi bỏ chương trình quốc tịch theo diện đầu tư vào ngày 29 tháng 4 năm 2025. Vào năm 2026, không có quốc gia thành viên EU nào cấp quốc tịch theo diện đầu tư. Bồ Đào Nha, từng là lựa chọn nhanh chóng cho cư trú, cũng đã tăng thời gian nhập tịch từ 5 lên 10 năm cho công dân nước ngoài theo Luật Hữu cơ 1/2026. Nếu mục tiêu là sinh sống và làm việc tự do ở nhiều quốc gia, đặc biệt là tại Châu Âu, anh chị có thể tìm hiểu thêm về các chương trình đầu tư định cư Châu Âu.
Mercosur
Khối Mercosur, được thành lập bởi Argentina, Brazil, Paraguay và Uruguay (với Bolivia gia nhập năm 2015), cấp quyền lợi di chuyển đáng kể. Thỏa thuận Cư trú năm 2002 cho phép công dân của một quốc gia thành viên nộp đơn xin cư trú tạm thời (tối đa hai năm) ở một quốc gia thành viên khác. Quyền cư trú này có thể chuyển thành vĩnh viễn nếu nộp đơn trong vòng 90 ngày trước khi hết hạn.
Theo Điều 8, người này có thể thực hiện bất kỳ hoạt động nào, có việc làm hoặc tự kinh doanh, với các điều kiện tương tự như công dân của quốc gia sở tại. Yêu cầu duy nhất là có lý lịch tư pháp trong sạch, một điều kiện nhẹ nhàng hơn nhiều so với bất kỳ ngưỡng đầu tư nào.
Tổ chức các Quốc gia Đông Caribe (OECS)
Các quốc gia Đông Caribe có một thỏa thuận còn sâu rộng hơn. Điều 12 của Hiệp ước Basseterre sửa đổi đảm bảo quyền tự do đi lại cho công dân của các Quốc gia Thành viên Nghị định thư trong liên minh kinh tế OECS, đồng thời bãi bỏ phân biệt đối xử về quốc tịch trong việc làm và lương bổng.
Từ ngày 1 tháng 10 năm 2025, bốn quốc gia CARICOM (Barbados, Belize, Dominica và Saint Vincent và Grenadines) bắt đầu áp dụng tự do di chuyển hoàn toàn. Công dân của họ có thể sinh sống, làm việc và cư trú vô thời hạn ở bất kỳ quốc gia nào trong bốn nước này mà không cần giấy phép lao động.
Trong số đó, Dominica có chương trình quốc tịch theo diện đầu tư đã được thiết lập, trong đó chính phủ Saint Vincent và Grenadines cho biết sẽ triển khai chương trình tương tự vào giữa năm 2026. Điều này làm cho Dominica và Saint Vincent và Grenadines trở thành những quốc tịch Caribe tốt nhất về quyền lợi di chuyển.
Hội đồng Hợp tác vùng Vịnh (GCC)
Điều 8 của Thỏa thuận Kinh tế Thống nhất GCC năm 1981 cam kết các quốc gia thành viên đối xử công bằng với công dân các nước thành viên khác về tự do đi lại, làm việc, cư trú, quyền sở hữu, thừa kế và hoạt động kinh tế. Tuy nhiên, đây là một cam kết về việc đồng ý các nguyên tắc thực hiện, chứ không phải là quyền trực tiếp có thể thi hành như ở EU.
Thực tế là tất cả các quốc gia Vùng Vịnh đều có chương trình cư trú cho nhà đầu tư, nhưng nhập tịch trên toàn khối là tùy ý và không có quốc tịch Vàng nào dẫn đến quốc tịch. UAE là quốc gia gần nhất, nhưng việc cấp quốc tịch cho nhà đầu tư thường thông qua đề cử từ triều đình chứ không có kênh nộp đơn công khai.
Các khối liên minh chỉ mang lại quyền lợi hạn chế hoặc không có
Ngược lại với các khối trên, nhiều liên minh địa chính trị nổi tiếng lại không mang lại bất kỳ quyền lợi cá nhân nào cho công dân:
- BRICS, NATO và Commonwealth: Các liên minh này không cấp cho cá nhân quyền nhập cảnh, cư trú hay làm việc ở bất kỳ đâu trong khối. Các tuyên bố hội nghị thượng đỉnh của BRICS chỉ tập trung vào hợp tác giữa các chính phủ, không phải quyền cá nhân. Điều 5 của Hiệp ước NATO chỉ là cam kết giữa các chính phủ về phòng thủ chung. Hiến chương Commonwealth cũng không đề cập đến di chuyển hay cư trú.
- ASEAN: Thỏa thuận Khung về Miễn thị thực chỉ cấp quyền nhập cảnh ngắn hạn để du lịch. Để làm việc hoặc định cư, cá nhân phải tuân theo luật của quốc gia sở tại.
- Liên minh Kinh tế Á-Âu (EAEU): Điều 97 của hiệp ước loại bỏ yêu cầu giấy phép lao động, nhưng quyền cư trú của người lao động phụ thuộc vào hợp đồng làm việc và lương hưu không được đối xử bình đẳng.
- Liên minh Châu Phi (AU): Nghị định thư về Tự do Di chuyển của Người dân có tham vọng, nhưng đến năm 2023, chỉ 4 trong số 55 quốc gia đã phê chuẩn, cho thấy hiệu lực còn rất hạn chế.
Tổng kết các khối liên minh và quyền lợi
Các khối liên minh cấp quyền lợi di chuyển và cư trú đáng kể:
- Liên minh Châu Âu (EU) / Khu vực Kinh tế Châu Âu (EEA)
- Mercosur
- Tổ chức các Quốc gia Đông Caribe (OECS)
- Khu vực Di chuyển Chung (CTA) – (qua quốc tịch Ireland)
Các khối liên minh cấp quyền lợi hạn chế hoặc không có cho cá nhân:
- BRICS
- NATO
- Commonwealth
- ASEAN
- Liên minh Kinh tế Á-Âu (EAEU)
- Liên minh Châu Phi (AU) (hiệu lực còn hạn chế)
- Hội đồng Hợp tác vùng Vịnh (GCC) (quyền rộng nhưng khó tiếp cận quốc tịch cho nhà đầu tư)
Việc lựa chọn quốc tịch thứ hai cần xuất phát từ các quyền lợi mong muốn, không phải từ vị thế địa chính trị của một quốc gia. Nếu mục tiêu là sinh sống và làm việc tự do ở nhiều quốc gia, hãy tìm hiểu kỹ các hiệp ước và thỏa thuận của các khối liên minh thực sự mang lại những quyền lợi đó. Đừng nhầm lẫn giữa sức mạnh địa chính trị và quyền tự do di chuyển cá nhân. IMM Group có kinh nghiệm dày dặn trong việc tư vấn các chương trình định cư phù hợp.
Nếu quan tâm đến lộ trình định cư Châu Âu, anh chị có thể liên hệ IMM Group hoặc để lại thông tin đăng ký bên dưới. Đội ngũ tư vấn giàu kinh nghiệm của IMM sẽ hỗ trợ đánh giá khả năng thành công của hồ sơ, thẩm định dự án an toàn và xây dựng lộ trình định cư bền vững cho gia đình.
Xem thêm: Tìm hiểu thêm về thường trú nhân Hy Lạp.
- Đầu tư định cư Châu Âu
- Đầu tư định cư Mỹ
- Đầu tư định cư Úc
- Đầu tư định cư Canada
- Quốc tịch các nước vùng Caribbean
- Tổng hợp các dịch vụ của IMM Group
Nguồn: Theo imidaily | Xem bài gốc
