Quốc tịch theo nơi sinh (Jus Soli): Cơ hội định cư Châu Âu?

Trong bối cảnh hội nhập toàn cầu, việc một đứa trẻ sinh ra tại quốc gia nào đó có thể tự động nhận được quyền công dân (quốc tịch) luôn là một chủ đề được các gia đình có kế hoạch di trú quan tâm. Nguyên tắc này, được biết đến với tên gọi Jus Soli (quốc tịch theo nơi sinh), vẫn tồn tại ở 80 quốc gia trên thế giới. Tuy nhiên, điều quan trọng là liệu quyền công dân này được cấp tự động hay đi kèm các điều kiện về quốc tịch hoặc tình trạng cư trú của cha mẹ. Bài viết này sẽ phân tích chi tiết về Jus Soli, đặc biệt là các chương trình tại Châu Âu, và ý nghĩa của nó đối với lộ trình định cư bền vững.

Jus Soli: Tự động hay Có điều kiện?

Jus Soli là nguyên tắc pháp lý quy định quốc tịch của một người được xác định dựa trên nơi sinh của họ. Ngược lại là Jus Sanguinis (quốc tịch theo huyết thống), trong đó quốc tịch được truyền từ cha mẹ sang con cái, bất kể nơi sinh.

Jus Soli Tự động: Một đứa trẻ sinh ra tại quốc gia áp dụng Jus Soli tự động sẽ trở thành công dân của nước đó ngay lập tức, không phụ thuộc vào quốc tịch hay tình trạng nhập cư của cha mẹ. Các trường hợp loại trừ hiếm gặp chỉ áp dụng cho con của các nhà ngoại giao nước ngoài hoặc lực lượng chiếm đóng. Một gia đình có thể tận dụng lợi thế này bằng cách chọn nơi sinh. Hiện có 33 quốc gia áp dụng hình thức này, với 27 quốc gia nằm ở châu Mỹ.
Jus Soli Có điều kiện: Quyền công dân chỉ được cấp khi đáp ứng thêm một hoặc nhiều điều kiện. Các điều kiện này rất đa dạng, bao gồm:
- Cha mẹ phải có quyền cư trú hợp pháp trong một số năm nhất định.
- Một trong hai cha mẹ cũng phải sinh ra tại quốc gia đó (còn gọi là Jus Soli kép).
- Hạn chế quyền công dân cho các nhóm cụ thể.
- Phải nộp đơn xin chứ không tự động cấp.
Với các gia đình nước ngoài, đặc biệt là những người mới đến, các điều kiện này thường quyết định liệu việc sinh con ở nước ngoài có mang lại hộ chiếu thứ hai thực sự hay không.

Jus Soli tại các quốc gia Châu Âu: Chủ yếu là có điều kiện

Mặc dù nguyên tắc Jus Soli tự động phổ biến ở châu Mỹ (như Mỹ, Canada, Brazil), nhưng ở Châu Âu, hầu hết các quốc gia đều áp dụng Jus Soli có điều kiện. Điều này có nghĩa là việc sinh con tại các nước này không nghiễm nhiên mang lại quốc tịch nếu cha mẹ không đáp ứng các yêu cầu cụ thể.

1. Cha mẹ phải là thường trú nhân hợp pháp

Khoảng 14 quốc gia áp dụng cách tiếp cận này, và đây là loại Jus Soli có điều kiện duy nhất thực sự hỗ trợ các gia đình nước ngoài đã có thẻ cư trú. Một số ví dụ nổi bật tại Châu Âu:

Đức: Trẻ em sinh ra tại Đức sẽ nhận quốc tịch nếu ít nhất một trong hai cha mẹ đã có thẻ cư trú hợp pháp trong 5 năm và có quyền thường trú. Ngưỡng này đã được rút ngắn từ 8 năm theo cải cách tháng 6/2024.
Ireland: Kể từ khi chấm dứt Jus Soli vô điều kiện vào năm 2005, Ireland yêu cầu cha hoặc mẹ phải là công dân Ireland hoặc Anh, là thường trú nhân, hoặc đã cư trú hợp pháp tại nước này ít nhất 3 trong 4 năm trước khi đứa trẻ ra đời. Để tìm hiểu thêm về Định cư Ireland, anh chị có thể tham khảo thông tin từ IMM Group.
Vương quốc Anh, Úc, New Zealand, Thái Lan và Malaysia cũng thuộc nhóm này.

2. Cha mẹ cũng phải sinh ra tại quốc gia đó (Jus Soli kép)

Khoảng hai chục quốc gia, chủ yếu ở Châu Âu và châu Phi nói tiếng Pháp, áp dụng quy tắc Jus Soli kép. Các nước này bao gồm Pháp, Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha, Hy Lạp, Malta, Luxembourg, Hà Lan và Bỉ. Đối với một gia đình nước ngoài, loại hình này gần như không khả thi, vì nó đòi hỏi cha mẹ cũng phải sinh ra tại quốc gia đó.

Pháp: Một đứa trẻ sinh ra từ cha mẹ nước ngoài có thể tự động trở thành công dân Pháp khi đủ 18 tuổi, với điều kiện đã sống ở Pháp ít nhất 5 năm tích lũy kể từ năm 11 tuổi.
Bồ Đào Nha: Cấp quốc tịch tại thời điểm sinh nếu cha mẹ đã có thẻ cư trú hợp pháp. Kể từ ngày 19/5/2026, ngưỡng này đã tăng từ 1 năm lên 5 năm theo luật quốc tịch mới. Quý vị có thể tìm hiểu thêm về các chương trình Định cư Châu Âu qua IMM Group.

3. Các trường hợp khác

Một số quốc gia giới hạn Jus Soli cho các nhóm dân số cụ thể (như Liberia, Haiti) hoặc yêu cầu phải nộp đơn xin chứ không tự động (như Costa Rica, Paraguay). Tuy nhiên, những trường hợp này ít liên quan đến mục tiêu di trú thông thường.

Xu hướng chung và các lựa chọn thực tế

Xu hướng chung trên thế giới là thắt chặt các quy định về Jus Soli. Nhiều quốc gia như Vương quốc Anh (1983), Úc (1986), Ireland (2005) và New Zealand (2006) đã chấm dứt Jus Soli vô điều kiện. Các cải cách gần đây ở Bồ Đào Nha và Argentina cũng cho thấy sự thay đổi tương tự. Nhóm 33 quốc gia áp dụng Jus Soli tự động đang thu hẹp dần.

Đối với một gia đình có kế hoạch định cư, việc sinh con ở nước ngoài chỉ thực sự là một chiến lược hiệu quả khi hai yếu tố kết hợp: quốc gia cấp Jus Soli tự động VÀ hộ chiếu mạnh cùng với lợi ích dành cho cha mẹ xứng đáng với nỗ lực. Brazil hiện là quốc gia nổi bật nhất, kết hợp hộ chiếu khu vực mạnh với quyền thường trú ngay lập tức và con đường nhập tịch 1 năm cho cha mẹ.

Ở Châu Âu, quyền công dân theo nơi sinh thường chỉ có lợi cho các gia đình đã có nền tảng vững chắc tại quốc gia đó (ví dụ: đã là thường trú nhân trong nhiều năm). Đối với các gia đình mới đến hoặc chỉ đi du lịch để sinh con, cánh cửa Jus Soli ở hầu hết các nước Châu Âu đã đóng lại.

Nếu quan tâm đến lộ trình định cư Châu Âu, anh chị có thể liên hệ IMM Group hoặc để lại thông tin đăng ký bên dưới. Đội ngũ tư vấn giàu kinh nghiệm của IMM sẽ hỗ trợ đánh giá khả năng thành công của hồ sơ, thẩm định dự án an toàn và xây dựng lộ trình định cư bền vững cho gia đình.

Xem thêm: Tìm hiểu thêm về thường trú nhân Hy Lạp.

Nguồn: Theo imidaily | Xem bài gốc