Mọi lời mời gọi sở hữu hộ chiếu thứ hai, dù được quảng bá dưới bất kỳ tên gọi nào, đều quy về một trong mười cơ chế pháp lý cốt lõi. Hiểu rõ những “cánh cửa” này là điều cần thiết cho bất kỳ ai đang tìm kiếm lộ trình có quốc tịch mới. Bài viết này của IMM Group sẽ phân tích chi tiết 10 cách thức hợp pháp để có quốc tịch vào năm 2026, đối tượng đủ điều kiện cho từng con đường và những thay đổi đáng chú ý trên toàn cầu.
Các “cánh cửa” quốc tịch dựa trên yếu tố cố định và sẵn có
1. Quốc tịch theo huyết thống (Descent – Jus Sanguinis)
Đây là cơ chế phổ biến nhất, chuyển giao quốc tịch từ cha mẹ sang con cái bất kể nơi sinh. Nhiều quốc gia cho phép truy ngược nhiều đời, như Ireland cấp quốc tịch cho người có ông bà sinh ra ở Ireland thông qua Sổ đăng ký khai sinh nước ngoài. Tuy nhiên, cánh cửa này đang dần hẹp lại. Ý đã giới hạn truyền thừa ở hai thế hệ vào năm 2025, và Tòa án Hiến pháp đã giữ nguyên giới hạn này vào tháng 3/2026. Canada cũng có thay đổi từ ngày 15/12/2025, yêu cầu cha/mẹ người Canada phải có mặt thực tế tại Canada 1.095 ngày trước khi con sinh ra. Con đường này chủ yếu cần giấy tờ chứng minh như giấy khai sinh, giấy đăng ký kết hôn.
2. Quốc tịch theo nơi sinh (Birth on Territory – Jus Soli)
Chỉ 33 quốc gia còn áp dụng cơ chế này một cách tự động, trong đó 27 nước thuộc châu Mỹ. Châu Âu đã loại bỏ hoàn toàn jus soli không điều kiện. Ireland yêu cầu cha mẹ phải cư trú hợp pháp 3 trong 4 năm trước khi sinh; Đức yêu cầu 5 năm cư trú hợp pháp và có quyền thường trú. Bồ Đào Nha thắt chặt quy định vào tháng 5/2026, yêu cầu cha mẹ phải cư trú hợp pháp 5 năm (tăng từ 1 năm trước đây) và trẻ phải tuyên bố mong muốn là công dân Bồ Đào Nha. Trong khi đó, Brazil cấp thường trú ngay lập tức cho cha mẹ nước ngoài của trẻ sinh ra tại Brazil, và họ có thể nhập tịch sau một năm.
3. Quốc tịch qua nhận con nuôi (Adoption)
Hầu hết luật quốc tịch đều mở rộng quyền công dân cho trẻ em được công dân của họ nhận nuôi. Mỹ cấp quốc tịch cho trẻ được nhận nuôi ở nước ngoài một cách tự động khi trẻ vào nước này với tư cách thường trú nhân. Cánh cửa này thường đóng lại khi trẻ đến tuổi trưởng thành (thường là 18 tuổi), nhưng một số quốc gia như Malta từng giới hạn ở 10 tuổi trước khi nâng lên 18 tuổi vào năm 2025.
4. Quốc tịch qua hôn nhân và quan hệ gia đình (Marriage and Family Relationship)
Kết hôn với công dân hiếm khi cấp quốc tịch ngay lập tức, nhưng nó rút ngắn đáng kể thời gian nhập tịch ở hầu hết mọi nơi. Vợ/chồng của công dân Brazil có thể đủ điều kiện sau một năm thường trú; Thổ Nhĩ Kỳ là 3 năm. Một số quốc gia vùng Caribbean như Saint Kitts và Nevis, Saint Lucia cho phép đăng ký quốc tịch mà không yêu cầu thời gian cư trú. Ngoài ra, cha mẹ của trẻ em công dân cũng có lộ trình riêng để có quốc tịch.
9. Quốc tịch theo sắc tộc và hồi hương (Ethnicity and Repatriation)
Luật hồi hương mời gọi các thành viên của một dân tộc được xác định trở về quê hương. Israel có Luật Hồi hương mở rộng quyền nhập cư và quốc tịch cho người Do Thái, con cháu và vợ/chồng của họ mà không yêu cầu bất kỳ tổ tiên nào phải mang quốc tịch Israel. Armenia cũng công nhận người gốc Armenia bất kể bao nhiêu thế hệ xa cách với quê hương. Hungary thông qua chương trình nhập tịch đơn giản hóa năm 2010, nhưng yêu cầu tổ tiên từng mang quốc tịch Hungary và phỏng vấn tiếng Hungary.
10. Khôi phục và tái sở hữu quốc tịch (Restoration and Reacquisition)
Cơ chế này khôi phục quốc tịch cho những người đã mất nó, và thường là cho con cháu của họ. Việc mất quốc tịch thường do các lý do lịch sử: người di cư nhập tịch ở nước ngoài khi luật cấm song tịch, phụ nữ bị tước quốc tịch do kết hôn với người nước ngoài, hoặc nạn nhân của sự ngược đãi. Đức có hai lộ trình mở cho nạn nhân bị Đức Quốc xã ngược đãi và con cháu họ. Tuy nhiên, một số chương trình này đang đóng cửa, như luật Grandchildren của Tây Ban Nha (chấm dứt vào ngày 22/10/2025) và lộ trình của Bồ Đào Nha cho hậu duệ của người Do Thái Sephardic (đóng vào tháng 5/2026).
Các “cánh cửa” quốc tịch “kiếm được” và “mua được”
5. Nhập tịch thông qua cư trú (Naturalization Through Residency)
Đây là con đường mặc định: cư trú hợp pháp trong một khoảng thời gian nhất định, đáp ứng yêu cầu ngôn ngữ và kiến thức công dân, giữ lý lịch trong sạch và nộp đơn. Thời gian cư trú rất đa dạng: Argentina và Cộng hòa Dominica chỉ yêu cầu 2 năm (tuy nhiên, một số cải cách đang bị tranh chấp pháp lý ở Argentina). Hầu hết các nước yêu cầu khoảng 5 năm, trong khi Tây Ban Nha, Ý và Thụy Sĩ yêu cầu 10 năm cho hầu hết các đương đơn. Bồ Đào Nha đã tăng yêu cầu tiêu chuẩn từ 5 năm lên 10 năm trong luật có hiệu lực vào ngày 19/5/2026.
6. Nhập tịch theo diện ưu tiên (Fast-Track Naturalization)
Luật quốc tịch thường rút ngắn thời gian nhập tịch cho các nhóm được nhà nước ưu tiên, dựa trên bốn khuôn mẫu phổ biến toàn cầu:
- Theo quốc tịch ưu tiên: Tây Ban Nha cho phép công dân các nước Mỹ Latinh, Andorra, Philippines, Guinea Xích đạo và Bồ Đào Nha nhập tịch sau 2 năm cư trú thay vì 10.
- Theo nghĩa vụ quân sự: Lính lê dương Pháp có thể xin quốc tịch Pháp sau 5 năm phục vụ; bị thương trong chiến đấu có thể được nhập tịch ngay lập tức.
- Theo ngôn ngữ và văn hóa: Ví dụ, Tây Ban Nha miễn bài kiểm tra ngôn ngữ DELE cho công dân các quốc gia mà tiếng Tây Ban Nha là ngôn ngữ chính thức.
- Theo tình trạng tị nạn hoặc vô quốc tịch: Dựa trên các công ước quốc tế, các quốc gia tạo điều kiện nhập tịch cho người tị nạn hoặc vô quốc tịch được công nhận.
8. Quốc tịch theo cống hiến và đóng góp đặc biệt (Merit and Exceptional Contribution)
Hầu hết luật quốc tịch cho phép người đứng đầu nhà nước, chính phủ hoặc quốc hội cấp quốc tịch ngoài mọi yêu cầu thông thường cho những cá nhân được đánh giá là đặc biệt có giá trị (vận động viên, nhà khoa học, nghệ sĩ, doanh nhân, nhà từ thiện). Áo đã dựa vào điều khoản này trong nhiều thập kỷ thay cho một chương trình đầu tư chính thức. Malta cũng mở rộng lộ trình công nhận thành tích sau khi chương trình CBI bị Tòa án Công lý Châu Âu đóng cửa. Tuy nhiên, đây là con đường không có giá và thời gian cố định, không có quyền được cấp.
7. Quốc tịch theo diện đầu tư và đóng góp (Investment and Donation – Jus Pecuniae)
Là cơ chế trẻ nhất trong danh sách. Saint Kitts và Nevis mở chương trình CBI (Citizenship by Investment) đầu tiên vào năm 1984. Hơn một chục quốc gia hiện đang vận hành các chương trình CBI trực tiếp, chủ yếu ở Caribbean và một số nước khác như Thổ Nhĩ Kỳ, Ai Cập. Chi phí dao động từ 90.000 USD (São Tomé và Príncipe) đến hàng triệu USD (El Salvador yêu cầu 1 triệu USD đóng góp không hoàn lại bằng bitcoin hoặc tether). Hầu hết các chương trình xử lý hồ sơ trong vài tháng và không yêu cầu cư trú. Liên minh Châu Âu đã chấm dứt chương trình này trong khối sau phán quyết của Tòa án Công lý Châu Âu vào tháng 4/2025. Tuy nhiên, cơ chế này đang mở rộng ở các khu vực khác (Argentina, Saint Vincent và Grenadines, Botswana). Chương trình visa vàng (Golden Visa) không phải là một cánh cửa riêng mà là bước đệm để nhập tịch qua con đường cư trú (mục 5).
Nhìn chung, các “cánh cửa” dựa trên yếu tố sẵn có (sinh, huyết thống) đang bị thắt chặt, trong khi “cánh cửa” yêu cầu đầu tư đang mở rộng.
Tổng hợp 10 con đường để có quốc tịch
- Quốc tịch theo huyết thống (Descent)
- Quốc tịch theo nơi sinh (Birth on Territory)
- Quốc tịch qua nhận con nuôi (Adoption)
- Quốc tịch qua hôn nhân và quan hệ gia đình (Marriage and Family Relationship)
- Nhập tịch thông qua cư trú (Naturalization Through Residency)
- Nhập tịch theo diện ưu tiên (Fast-Track Naturalization)
- Quốc tịch theo diện đầu tư và đóng góp (Investment and Donation)
- Quốc tịch theo cống hiến và đóng góp đặc biệt (Merit and Exceptional Contribution)
- Quốc tịch theo sắc tộc và hồi hương (Ethnicity and Repatriation)
- Khôi phục và tái sở hữu quốc tịch (Restoration and Reacquisition)
Việc nắm bắt 10 cơ chế này giúp người tìm kiếm quốc tịch mới đưa ra quyết định sáng suốt. Với những thay đổi pháp lý liên tục, việc trì hoãn khi đã đủ điều kiện là không nên. IMM Group khuyến nghị tiếp cận việc lập kế hoạch quốc tịch và cư trú như một chiến lược dài hạn, xem xét lại định kỳ để đảm bảo phù hợp với mục tiêu tài chính, cá nhân và kinh doanh.
Nếu quan tâm đến lộ trình định cư Châu Âu, anh chị có thể liên hệ IMM Group hoặc để lại thông tin đăng ký bên dưới. Đội ngũ tư vấn giàu kinh nghiệm của IMM sẽ hỗ trợ đánh giá khả năng thành công của hồ sơ, thẩm định dự án an toàn và xây dựng lộ trình định cư bền vững cho gia đình.
Xem thêm:
Quốc tịch các nước vùng Caribbean
Tổng hợp các dịch vụ của IMM Group Tìm hiểu thêm về thường trú nhân Hy Lạp.
Nguồn: Theo imidaily | Xem bài gốc
