Khi một cá nhân được hai quốc gia cùng xem là cư dân thuế theo luật của họ, tình trạng này được gọi là cư trú thuế kép. Để giải quyết vấn đề phức tạp này, các quốc gia thường ký kết hiệp định thuế song trùng, hay còn gọi là Hiệp định Tránh đánh thuế hai lần (DTA). Những hiệp định này chứa các quy tắc gỡ rối (tie-breaker rules), giúp xác định một cách rõ ràng quốc gia nào sẽ được xem là nơi cư trú thuế của cá nhân đó theo hiệp định.
Nguyên tắc hoạt động của Hiệp định Thuế song trùng
Mô hình Hiệp định Thuế của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD Model Tax Convention) là nền tảng cho hơn 3.000 hiệp định thuế trên toàn cầu. Điều 4 của mô hình này quy định một loạt các bài kiểm tra được áp dụng tuần tự để xác định nơi cư trú thuế khi có tranh chấp. Các cơ quan thuế sẽ áp dụng lần lượt từng bài kiểm tra cho đến khi tìm được một đáp án rõ ràng, từ đó xác định quốc gia cư trú cho mục đích của hiệp định.
Điều quan trọng là phải đọc kỹ văn bản của từng hiệp định cụ thể, vì mặc dù nhiều hiệp định tuân thủ chặt chẽ mô hình OECD, vẫn có những khác biệt nhỏ. Sau khi hiệp định đưa ra kết quả, luật pháp của mỗi quốc gia sẽ quyết định ý nghĩa của kết quả đó trong nước.
Các quy tắc gỡ rối để xác định cư trú thuế
Các quy tắc gỡ rối được áp dụng theo thứ tự ưu tiên như sau:
-
Nơi có nhà ở thường xuyên
Hiệp định ưu tiên xác định xem cá nhân có nhà ở thường xuyên tại quốc gia nào. Nếu chỉ có một nhà ở thường xuyên tại một quốc gia duy nhất, cá nhân đó sẽ được coi là cư dân của quốc gia đó. Nhà ở không nhất thiết phải thuộc sở hữu cá nhân mà có thể là nhà thuê, phòng thuê, miễn là luôn có sẵn để sử dụng.
-
Trung tâm các mối quan tâm thiết yếu
Nếu cá nhân có nhà ở thường xuyên tại cả hai quốc gia, hiệp định sẽ xem xét quốc gia nào mà cá nhân đó có mối quan hệ cá nhân và kinh tế gần gũi hơn. Các yếu tố được cân nhắc bao gồm gia đình, quan hệ xã hội, nghề nghiệp, hoạt động chính trị, văn hóa, nơi kinh doanh, hoặc nơi quản lý tài sản. Toàn bộ các yếu tố này sẽ được xem xét tổng thể để xác định trung tâm các mối quan tâm thiết yếu.
-
Nơi thường xuyên lưu trú
Nếu không thể xác định trung tâm các mối quan tâm thiết yếu, hoặc nếu không có nhà ở thường xuyên ở cả hai quốc gia, hiệp định sẽ xem xét nơi cá nhân thường xuyên lưu trú. Tiêu chí này dựa trên tần suất, thời gian và sự đều đặn của các đợt lưu trú, không chỉ đơn thuần là số ngày ở lại nhiều hơn ở quốc gia nào. Cá nhân có thể có nơi thường xuyên lưu trú ở cả hai quốc gia.
-
Quốc tịch
Nếu cá nhân có nơi thường xuyên lưu trú ở cả hai quốc gia hoặc không ở quốc gia nào, hiệp định sẽ coi cá nhân đó là cư dân của quốc gia mà người đó có quốc tịch.
-
Thỏa thuận chung giữa các cơ quan thuế
Trong trường hợp cá nhân có quốc tịch của cả hai quốc gia hoặc không của quốc gia nào, hai cơ quan thuế có thẩm quyền của hai quốc gia sẽ giải quyết vấn đề thông qua thỏa thuận chung. Nếu không đạt được thỏa thuận trong vòng hai năm, cá nhân có thể yêu cầu trọng tài.
Tác động khi hiệp định thuế xác định quốc gia cư trú
Kết quả từ việc áp dụng quy tắc gỡ rối trong hiệp định thuế có thể ảnh hưởng khác nhau đến tình trạng thuế của cá nhân tại mỗi quốc gia:
- Vương quốc Anh: Cá nhân vẫn được coi là cư dân Anh cho mục đích luật pháp trong nước và phải nộp tờ khai thuế tại Anh. Tuy nhiên, tình trạng cư trú theo hiệp định có thể ảnh hưởng đến các quy tắc về không cư trú tạm thời của Anh, có khả năng đánh thuế một số thu nhập và lợi nhuận khi quay lại Anh.
- Úc: Cá nhân vẫn là cư dân Úc cho mục đích thuế Úc và sẽ bị đánh thuế theo mức độ mà hiệp định cho phép.
- Canada: Một người được coi là cư dân của một quốc gia khác theo hiệp định thuế sẽ không được coi là cư dân Canada cho tất cả các mục đích của Đạo luật Thuế thu nhập. Điều này có thể dẫn đến việc áp dụng các quy tắc cho những người chấm dứt cư trú tại Canada, bao gồm cả thuế xuất cảnh (departure tax) đối với một số tài sản.
- Hoa Kỳ (không phải công dân): Người có hai quốc tịch có thể hưởng lợi từ hiệp định thuế thu nhập. Nếu hiệp định xác định người đó là cư dân ở quốc gia khác, họ sẽ được coi là người nước ngoài không cư trú khi tính thuế thu nhập Mỹ và là cư dân Mỹ cho các mục đích khác. Việc không báo cáo các lợi ích của hiệp định có thể bị phạt 1.000 USD cho mỗi lần vi phạm. Đối với thường trú nhân dài hạn của Mỹ (có thẻ xanh trong ít nhất 8/15 năm thuế), yêu cầu áp dụng quy tắc gỡ rối có thể kích hoạt thuế xuất cảnh (expatriation tax) theo điều khoản 877A.
- Hoa Kỳ (công dân): Hầu hết các hiệp định thuế của Mỹ đều có điều khoản bảo lưu quyền đánh thuế công dân và cư dân của Mỹ như thể hiệp định thuế không có hiệu lực, mặc dù có nhiều ngoại lệ.
Những điều cần lưu ý trước khi dựa vào quy tắc gỡ rối
Việc định cư ở nước ngoài và tình trạng cư trú thuế là vấn đề phức tạp. Trước khi đưa ra bất kỳ quyết định nào, quý vị nên:
- Đọc kỹ điều khoản cư trú trong hiệp định thuế giữa hai quốc gia liên quan và nắm rõ thứ tự của các bài kiểm tra.
- Kiểm tra xem nhà ở tại quốc gia cũ của quý vị có luôn sẵn sàng để sử dụng hay không.
- Hỏi xem việc yêu cầu hưởng lợi từ hiệp định có cần giấy chứng nhận cư trú từ cơ quan thuế của quốc gia cư trú mới hay không.
- Tìm hiểu xem quốc gia cũ của quý vị sẽ xử lý thế nào khi hiệp định xác định nơi cư trú của quý vị ở quốc gia mới (ví dụ, thuế xuất cảnh ở Canada, thuế xuất cảnh Mỹ cho thường trú nhân dài hạn).
Các quy định thuế thường xuyên thay đổi và hoàn cảnh cá nhân cũng rất đa dạng. IMM Group khuyến nghị quý vị nên tham khảo ý kiến của chuyên gia tư vấn thuế có trình độ trước khi đưa ra bất kỳ quyết định nào dựa trên những thông tin trên.
Nếu quan tâm đến lộ trình định cư Châu Âu, anh chị có thể liên hệ IMM Group hoặc để lại thông tin đăng ký bên dưới. Đội ngũ tư vấn giàu kinh nghiệm của IMM sẽ hỗ trợ đánh giá khả năng thành công của hồ sơ, thẩm định dự án an toàn và xây dựng lộ trình định cư bền vững cho gia đình.
Xem thêm: Tìm hiểu thêm về thường trú nhân Hy Lạp.
- Đầu tư định cư Châu Âu
- Đầu tư định cư Mỹ
- Đầu tư định cư Úc
- Đầu tư định cư Canada
- Quốc tịch các nước vùng Caribbean
- Tổng hợp các dịch vụ của IMM Group
Nguồn: Theo imidaily | Xem bài gốc
