Nhiều chương trình đầu tư quốc tịch (CBI) quảng bá về việc cấp quyền công dân đầy đủ, giống hệt những người sinh ra tại quốc gia đó. Tuy nhiên, trên thực tế, giữa công dân bản địa và công dân nhập tịch theo diện đầu tư có thể tồn tại những khác biệt đáng kể về quyền lợi theo hiến pháp hoặc chỉ sau khi đáp ứng các điều kiện không được đề cập ban đầu. Hiểu rõ những điểm khác biệt này là cực kỳ quan trọng đối với nhà đầu tư, đặc biệt là những người coi quốc tịch thứ hai là cánh cửa đến một nơi an cư lâu dài hoặc là tài sản truyền lại cho con cháu.
Quyền chính trị: Bầu cử và Ứng cử
Các chương trình CBI thường bị hạn chế nhiều nhất ở các quyền chính trị, bao gồm quyền bầu cử và ứng cử. Dưới đây là một số ví dụ điển hình:
- Vanuatu: Hiến pháp phân loại công dân thành ba nhóm. Những người được cấp quốc tịch thông qua Chương trình Hỗ trợ Phát triển (DSP) thuộc nhóm “song tịch” và không được bỏ phiếu trong các cuộc bầu cử cấp quốc gia, tỉnh hay thành phố. Lệnh cấm này được ghi rõ trong hiến pháp, không thể thay đổi bởi chính phủ hay bộ trưởng.
- St. Kitts và Nevis, Grenada, Saint Lucia: Các quốc gia này quy định rằng một công dân đầu tư được đăng ký là công dân “không có quyền bỏ phiếu”, trừ khi họ đáp ứng các điều kiện về cư trú như một công dân Khối thịnh vượng chung khác. Điều này có nghĩa là quyền bầu cử không tự động đi kèm với quốc tịch mà phụ thuộc vào việc đáp ứng tiêu chí cư trú. Đối với quyền ứng cử, St. Kitts và Nevis có quy định nghiêm ngặt nhất: để trở thành thành viên Quốc hội, một người phải sinh ra hoặc có cha mẹ sinh ra tại liên bang, điều mà nhà đầu tư khó có thể đáp ứng.
- Ai Cập: Quyền chính trị bị trì hoãn 5 năm sau khi nhập tịch, dù tổng thống có thể rút ngắn thời gian này bằng sắc lệnh. Đối với quyền ứng cử vào Quốc hội, công dân nhập tịch phải chờ 10 năm, và tổng thống phải là người sinh ra từ cha mẹ Ai Cập, chưa từng giữ quốc tịch khác.
- Jordan: Công dân nhập tịch được bỏ phiếu ngay lập tức. Tuy nhiên, họ bị cấm nắm giữ các chức vụ chính trị hoặc ngoại giao, hoặc trở thành thành viên Quốc hội trong 10 năm kể từ ngày được cấp quốc tịch. Các vị trí trong hội đồng thành phố, làng xã và công đoàn có thể được tham gia sau 5 năm. Vào tháng 7/2026, Jordan đã điều chỉnh ngưỡng đầu tư và thời gian nắm giữ tài sản, nhưng cấu trúc cấp quốc tịch theo giai đoạn vẫn được giữ nguyên.
- Thổ Nhĩ Kỳ: Không có bất kỳ hạn chế nào đối với quyền bầu cử. Mọi công dân Thổ Nhĩ Kỳ trên 18 tuổi đều có quyền bỏ phiếu, không phụ thuộc vào cách thức có được quốc tịch. Tuy nhiên, nam giới chưa hoàn thành nghĩa vụ quân sự không thể ứng cử vào Quốc hội hoặc tổng thống, điều này có thể ảnh hưởng đến nhà đầu tư nam nhập tịch trước năm 22 tuổi, trừ khi họ hoàn thành nghĩa vụ quân sự (bao gồm cả tùy chọn trả phí) hoặc đã phục vụ ở quốc gia trước đây.
- Campuchia: Chỉ những người có quốc tịch Campuchia từ khi sinh ra mới có thể tranh cử vào Quốc hội. Kể từ năm 2021, bốn vị trí cấp cao nhất trong nước cũng bị cấm đối với người mang hộ chiếu thứ hai.
Bảo hộ ngoại giao và Quyền sở hữu tài sản
Bảo hộ ngoại giao
Bảo hộ ngoại giao là việc một quốc gia bảo vệ công dân của mình khỏi một quốc gia khác đã làm hại họ. Theo quy định của Liên Hợp Quốc năm 2006, quốc gia bảo hộ có thể là bất kỳ quốc gia nào mà người đó có được quốc tịch hợp pháp, bao gồm cả việc nhập tịch, mà không cần chứng minh “mối liên hệ thực sự”.
Tuy nhiên, một ngoại lệ quan trọng là khi một người mang hai quốc tịch, một trong các quốc gia đó không thể bảo vệ người đó chống lại quốc gia còn lại, trừ khi quốc tịch của quốc gia đó rõ ràng mạnh hơn. Một hộ chiếu Caribbean hoặc Thái Bình Dương mới được cấp thường sẽ không có trọng lượng bằng quốc tịch gốc từ khi sinh ra.
Công dân Malta theo diện đầu tư có vị thế khá mạnh trên thị trường nhờ quyền công dân EU, cho phép họ nhận được sự hỗ trợ lãnh sự từ bất kỳ quốc gia thành viên EU nào khác. Nếu một người mang hộ chiếu Malta bị mắc kẹt ở nơi Malta không có đại sứ quán, họ có thể tìm đến đại sứ quán Pháp hoặc Đức.
Quyền sở hữu tài sản
Vanuatu đã bãi bỏ quyền sở hữu đất đai vĩnh viễn (freehold) khi giành độc lập. Chỉ công dân bản địa mới có thể sở hữu đất vĩnh viễn theo hệ thống phong tục. Những người khác, bao gồm công dân đầu tư, chỉ có quyền thuê đất với thời hạn 50 hoặc 75 năm và có thể gia hạn. Công dân đầu tư có thể mua, bán, thế chấp và phát triển tài sản thuê đất như mọi công dân khác.
Ngược lại, Campuchia cho phép bất kỳ người nào mang quốc tịch Campuchia, không yêu cầu sinh ra tại nước này, đều có thể sở hữu đất đai hoàn toàn. Đây được xem là một trong những lợi ích thực tế mạnh mẽ nhất mà chương trình Campuchia mang lại.
Khả năng duy trì quốc tịch
Các hạn chế trên đều giả định rằng quốc tịch được cấp là vĩnh viễn, nhưng thực tế việc duy trì quốc tịch đôi khi cũng không chắc chắn.
- St. Kitts và Nevis: Cấm bán lại bất động sản đủ điều kiện trong 7 năm. Quốc tịch của nhà đầu tư có thể bị rủi ro nếu tài sản rời khỏi dự án đã được phê duyệt hoặc khoản đầu tư giảm xuống dưới ngưỡng trong khoảng thời gian đó.
- Nauru: Có thể thu hồi quốc tịch vì nhiều lý do, bao gồm việc sở hữu cổ phần hưởng lợi trong một thực thể bị trừng phạt bởi Liên Hợp Quốc, với thời hạn 7 ngày để phản hồi.
- Campuchia: Đã loại bỏ lệnh cấm tước bỏ quốc tịch khỏi hiến pháp vào tháng 7/2025. Các sửa đổi luật quốc tịch và một sắc lệnh vào tháng 12/2025 (công bố tháng 1/2026) đã quy định cách thức thực hiện quyền này.
- Thổ Nhĩ Kỳ: Dù cấp cho công dân đầu tư mọi quyền chính trị như người bản địa, nhưng vào tháng 8/2026, Thổ Nhĩ Kỳ đã công bố hủy bỏ hoặc thu hồi quốc tịch của 6.134 người. Trong đó, 1.413 là nhà đầu tư chính, số còn lại là người phụ thuộc bị tước quốc tịch do quốc tịch của người bảo lãnh bị mất.
Việc có được các quyền đầy đủ nhưng có thể bị thu hồi bằng quyết định hành chính khác với việc có các quyền bị hạn chế nhưng an toàn. Các nhà đầu tư cần tìm hiểu kỹ những yếu tố này trước khi nộp hồ sơ, bởi chúng hiếm khi được đề cập chi tiết trong các tài liệu quảng cáo.
Hiểu rõ những khác biệt này giúp nhà đầu tư đưa ra quyết định sáng suốt và phù hợp với mục tiêu dài hạn của mình và gia đình. Tìm hiểu thêm về thường trú nhân Hy Lạp.
Nếu quan tâm đến lộ trình định cư Châu Âu, anh chị có thể liên hệ IMM Group hoặc để lại thông tin đăng ký bên dưới. Đội ngũ tư vấn giàu kinh nghiệm của IMM sẽ hỗ trợ đánh giá khả năng thành công của hồ sơ, thẩm định dự án an toàn và xây dựng lộ trình định cư bền vững cho gia đình.
Xem thêm:
- Đầu tư định cư Châu Âu
- Đầu tư định cư Mỹ
- Đầu tư định cư Úc
- Đầu tư định cư Canada
- Quốc tịch các nước vùng Caribbean
- Tổng hợp các dịch vụ của IMM Group
Nguồn: Theo imidaily | Xem bài gốc
