Các chương trình định cư đầu tư tại Châu Âu đang trải qua một giai đoạn chuyển mình mạnh mẽ. Thay vì chỉ tập trung vào việc thu hút vốn đầu tư thụ động, các quốc gia ngày càng tìm kiếm những nhà đầu tư có thể đóng góp giá trị thực sự cho nền kinh tế và xã hội địa phương. Trong bối cảnh đó, Bồ Đào Nha nổi lên như một hình mẫu tiên phong cho xu hướng mới này.
Giới hạn của mô hình đầu tư thụ động
Từ lâu, tổng số vốn thu hút được đã trở thành thước đo mặc định cho sự thành công của các chương trình định cư đầu tư, được cả chính phủ và giới phê bình viện dẫn. Tuy nhiên, cách tiếp cận này đang dần bộc lộ những hạn chế. Nguồn vốn thụ động, dù lớn đến đâu, lại trở nên “vô hình” đối với công chúng. Khi người dân không thể cảm nhận được lợi ích trực tiếp từ nguồn vốn đó, tính hợp pháp của chương trình dễ bị lung lay trước những chỉ trích.
Thực tế cho thấy, việc Tòa án Công lý Châu Âu (CJEU) có thể ra phán quyết chống lại Malta vào tháng 4/2025, Tây Ban Nha đóng cửa chương trình Golden Visa cùng tháng đó, và Bồ Đào Nha loại bỏ bất động sản khỏi chương trình vào năm 2023, đều diễn ra mà không có số liệu dòng vốn nào thay đổi được kết quả. Điều này cho thấy doanh thu không phải là yếu tố quyết định duy nhất.
Hơn nữa, vốn thụ động có thể thay thế được bằng các công cụ tài chính khác như trái phiếu, khiến câu hỏi về việc tại sao nhà nước cần cấp quyền cư trú cho một khoản tiền có thể huy động dễ dàng hơn bằng trái phiếu mà ít tốn chi phí chính trị hơn, trở nên khó giải thích. Sự tham gia tích cực của nhà đầu tư chính là giải pháp cho cả hai thách thức này.
Giá trị của sự tham gia tích cực
Thay vì chỉ là những khán giả ngồi sau lưng, một nhà đầu tư có kinh nghiệm quốc tế mang đến những tài sản vô giá mà không khoản chuyển khoản nào có thể sánh được: kinh nghiệm vận hành, chuyên môn sâu rộng trong từng lĩnh vực, mạng lưới quan hệ quốc tế và hồ sơ thành tích mà các nhà sáng lập trẻ có thể học hỏi.
Sự tham gia tích cực có thể biểu hiện qua nhiều hình thức:
- Cố vấn cho các startup địa phương.
- Tham gia hội đồng cố vấn của các tổ chức.
- Đồng tài trợ phòng thí nghiệm nghiên cứu đại học.
- Kết nối các doanh nghiệp địa phương với thị trường xuất khẩu nước ngoài.
Những đóng góp này tạo ra giá trị hữu hình, có địa điểm cụ thể và mang lại lợi ích trực tiếp cho người thụ hưởng địa phương. Một nhà đầu tư đã dành hai thập kỷ để mở rộng quy mô công ty ở Châu Á hoặc Bắc Mỹ có thể rút ngắn đường cong học hỏi của một nhà sáng lập Bồ Đào Nha xuống nhiều năm.
Bồ Đào Nha – Hình mẫu tiên phong
Bồ Đào Nha là một trong những quốc gia có vị thế đặc biệt để chứng minh mô hình định cư đầu tư mới. Quốc gia này sở hữu các trường đại học uy tín, một hệ sinh thái startup đầy tham vọng và một chính phủ đã thể hiện rõ ý định muốn thu hút vốn đầu tư gắn liền với di trú vào nền kinh tế sản xuất thay vì thị trường nhà ở, thông qua các vòng cải cách liên tiếp.
Ý định này hiện đã được thể hiện rõ trong kiến trúc của chương trình cư trú. Các ứng viên chương trình Golden Visa Bồ Đào Nha đủ điều kiện một cách thụ động thông qua việc đầu tư vào các quỹ đủ điều kiện với mức 500.000 EUR hoặc đóng góp cùng số tiền đó cho nghiên cứu khoa học trong hệ thống khoa học và công nghệ quốc gia.
Đối với các nhà sáng lập, có một cấp độ chủ động riêng: Visa Khởi nghiệp (Startup Visa) chấp nhận các doanh nhân đã được các vườn ươm được chứng nhận thẩm định và đồng ý hỗ trợ. Trong khi đó, con đường tạo việc làm của chương trình Golden Visa cũng khen thưởng những ai thành lập công ty và tuyển dụng lao động.
Chương trình Global Talent Portugal, được phát triển bởi World Talents cùng các đối tác học thuật và đổi mới của Bồ Đào Nha, là một cầu nối quan trọng. Nó kết nối các nhà đầu tư và doanh nhân có kinh nghiệm quốc tế với hệ sinh thái đại học, cấu trúc ươm tạo và tăng tốc, cùng các khóa đào tạo chuyên biệt. Nhờ đó, việc cư trú bắt đầu bằng một vai trò tích cực thay vì chỉ là một thời gian chờ đợi.
Luật quốc tịch có hiệu lực từ tháng 5/2026 quy định thời gian cư trú để nhập quốc tịch là bảy năm đối với công dân EU và các quốc gia nói tiếng Bồ Đào Nha, và mười năm đối với tất cả các trường hợp khác. Điều này càng làm nổi bật tầm quan trọng của những gì cư dân đóng góp trong những năm đó. Mười năm chờ đợi thụ động là một trách nhiệm pháp lý; mười năm cố vấn và đầu tư vào các dự án địa phương là một tài sản quốc gia.
Đo lường kết quả, không chỉ số lượng hồ sơ
Nếu mục tiêu là sự tham gia, các thước đo cũng cần thay đổi theo. Số lượng hồ sơ được duyệt và số vốn cam kết chỉ cho chính phủ biết chương trình có phổ biến hay không, chứ không phải liệu nó có hiệu quả hay không.
Những câu hỏi tốt hơn cần được đặt ra:
- Đã có bao nhiêu việc làm được tạo ra tại các dự án mà cư dân chương trình đã cố vấn hoặc tài trợ?
- Tỷ lệ các dự án nghiên cứu chung, bằng sáng chế hoặc hợp tác đại học có liên quan đến những người tham gia thông qua di trú là bao nhiêu?
- Bao nhiêu công ty địa phương đã thâm nhập thị trường nước ngoài thông qua sự giới thiệu của một cư dân mới?
Những con số này có thể khó thu thập hơn, nhưng giá trị công bố của chúng lại lớn hơn nhiều. Các chính phủ công bố những kết quả này sẽ thay đổi cục diện của cuộc tranh luận về tính hợp pháp. Một chương trình có báo cáo hàng năm liệt kê các phòng thí nghiệm được tài trợ và các công ty được cố vấn là một đối tượng chính trị khác hẳn so với một chương trình mà sự biện minh duy nhất của nó chỉ là một dòng doanh thu.
Trong thập kỷ tới, các chương trình định cư đầu tư mạnh mẽ nhất ở Châu Âu sẽ không chỉ thu hút những cư dân giàu có, mà còn cung cấp cho họ một lộ trình có cấu trúc để đóng góp vào các quốc gia cấp quyền cư trú. Thành công của các chương trình này sẽ được đo lường bằng chính những đóng góp mà các nhà đầu tư kiến tạo.
Nếu quan tâm đến lộ trình Bồ Đào Nha, anh chị có thể liên hệ IMM Group hoặc để lại thông tin đăng ký bên dưới. Đội ngũ tư vấn giàu kinh nghiệm của IMM sẽ hỗ trợ đánh giá khả năng thành công của hồ sơ, thẩm định dự án an toàn và xây dựng lộ trình định cư bền vững cho gia đình.
Xem thêm: Tìm hiểu thêm về thường trú nhân Hy Lạp.
- Đầu tư định cư Châu Âu
- Đầu tư định cư Mỹ
- Đầu tư định cư Úc
- Đầu tư định cư Canada
- Quốc tịch các nước vùng Caribbean
- Tổng hợp các dịch vụ của IMM Group
Nguồn: Theo imidaily | Xem bài gốc
