Trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, nhu cầu sở hữu nhiều hơn một quốc tịch – hay còn gọi là quốc tịch kép/song tịch – đang trở nên phổ biến. Tuy nhiên, quy định về song tịch tại mỗi quốc gia lại vô cùng đa dạng, từ việc chấp nhận hoàn toàn, không công nhận, cho đến cấm và thực thi nghiêm ngặt. Điều này tạo nên một bức tranh phức tạp mà người muốn định cư hoặc sở hữu quốc tịch thứ hai cần phải hiểu rõ.
Thực tế cho thấy, các quy định pháp luật trên văn bản không phải lúc nào cũng phản ánh đúng cách thức thực thi trong đời sống. Một số quốc gia cấm song tịch trên giấy tờ nhưng lại không có cơ chế kiểm tra hay chế tài, trong khi những quốc gia khác lại thực thi rất hiệu quả, thậm chí tự động tước bỏ quốc tịch gốc khi công dân nhập tịch nước ngoài. Xu hướng chung toàn cầu đang nghiêng về việc nới lỏng các quy định, với tỷ lệ các nước cấm song tịch giảm đáng kể từ hơn 60% vào năm 1960 xuống còn 26% vào năm 2019.
Phân loại các quốc gia theo quy định song tịch
Có thể chia các quốc gia thành nhiều nhóm dựa trên cách họ tiếp cận vấn đề song tịch:
1. Quốc gia không công nhận, nhưng không cấm
Một số nước không cấm công dân của mình sở hữu quốc tịch thứ hai, nhưng họ cũng không công nhận quốc tịch đó khi công dân ở trong nước. Điển hình là Ba Lan. Luật pháp Ba Lan không cấm công dân có hộ chiếu thứ hai, mà quy định rằng các quan chức Ba Lan phải bỏ qua quốc tịch nước ngoài và chỉ coi người đó là công dân Ba Lan. Tòa án hành chính tối cao Ba Lan đã xác nhận đây chưa bao giờ là lệnh cấm, nhưng Ba Lan vẫn thường xuất hiện trong danh sách các nước cấm song tịch.
2. Quốc gia cấm và thực thi không nghiêm ngặt
Đây là nhóm các quốc gia có luật cấm song tịch rõ ràng nhưng việc thực thi lại lỏng lẻo hoặc gần như không tồn tại. Ở Nhật Bản, luật yêu cầu những người có hai quốc tịch phải chọn một, và việc nhập tịch nước ngoài theo lựa chọn sẽ tự động làm mất quốc tịch Nhật Bản. Tuy nhiên, thực tế là chính phủ không có cơ chế theo dõi. Ước tính có khoảng 700.000 người song tịch trên 22 tuổi đang sống tại Nhật Bản, và chính phủ chưa bao giờ có hành động chống lại bất kỳ ai trong số họ.
Thái Lan cũng là một ví dụ tương tự. Luật Thái Lan quy định công dân nhập tịch nước ngoài sẽ mất quốc tịch Thái Lan. Tuy nhiên, không có trường hợp tước quốc tịch tự nguyện nào được ghi nhận kể từ khi luật này được ban hành năm 1965. Bộ ngoại giao Thái Lan thậm chí còn hỗ trợ các công dân song tịch tại các cơ quan đại diện ở nước ngoài và ban hành hướng dẫn sử dụng hai hộ chiếu đúng cách.
3. Quốc gia cấm và thực thi nghiêm ngặt
Ngược lại, Ấn Độ là một ví dụ về quốc gia có luật cấm song tịch tuyệt đối và được thực thi hiệu quả. Việc mất quốc tịch Ấn Độ diễn ra tự động khi công dân nhập tịch nước ngoài. Điều quan trọng là Đạo luật Hộ chiếu quy định việc sở hữu hoặc sử dụng hộ chiếu Ấn Độ sau đó là một hành vi vi phạm. Để nhận được thẻ Công dân nước ngoài của Ấn Độ (OCI) – một loại thẻ cho phép nhập cảnh và lưu trú không cần visa, các lãnh sự quán sẽ yêu cầu giấy chứng nhận đã từ bỏ và hủy bỏ hộ chiếu cũ. Kết quả là, hàng trăm ngàn người Ấn Độ đã chính thức từ bỏ quốc tịch của mình trong những năm gần đây (gần 900.000 người từ 2020-2024).
4. Quốc gia có chế tài tùy nghi
Ai Cập và Ả Rập Xê Út có một cấu trúc pháp lý có vẻ nghiêm khắc nhưng lại được thực thi một cách lỏng lẻo. Cả hai đều yêu cầu công dân phải được chính phủ cho phép trước khi nhập tịch nước ngoài. Tuy nhiên, việc không được phép không tự động dẫn đến việc mất quốc tịch. Tại Ai Cập, công dân vẫn được coi là người Ai Cập trừ khi nội các có quyết định riêng biệt để tước bỏ quốc tịch. Các chuyên gia pháp lý cho biết họ chưa từng gặp trường hợp nào bị tước quốc tịch Ai Cập vì sở hữu quốc tịch thứ hai.
5. Hiến pháp bảo vệ quyền song tịch
Hai quốc gia là Estonia và Zimbabwe vẫn giữ luật cấm song tịch trên văn bản nhưng hiến pháp của họ lại vô hiệu hóa điều luật này. Hiến pháp Estonia cấm tước quốc tịch của những người được sinh ra với quốc tịch này, trong khi luật yêu cầu họ phải từ bỏ một trong hai quốc tịch trước 18 tuổi. Điều này dẫn đến mâu thuẫn, khiến công dân Estonia bẩm sinh có thể giữ cả hai quốc tịch, còn công dân nhập tịch thì không.
Bài học từ Kuwait và xu hướng nới lỏng
Một ví dụ điển hình về sự thay đổi đột ngột trong việc thực thi quy định song tịch là Kuwait. Trong nhiều thập kỷ, song tịch là một bí mật công khai tại Kuwait. Tuy nhiên, từ tháng 8/2024, chính phủ Kuwait đã quyết định hành động theo một điều luật đã bị bỏ quên, dẫn đến việc tước quốc tịch của hơn 71.000 người vào giữa tháng 4/2026. Đây là một lời nhắc nhở rằng một điều luật không được thực thi hôm nay không có nghĩa là sẽ không được thực thi vào ngày mai.
Ngược lại, nhiều quốc gia đang có xu hướng nới lỏng quy định về song tịch:
- Ukraine: Hợp pháp hóa đa quốc tịch từ tháng 7/2025, áp dụng ban đầu cho 5 quốc gia (Mỹ, Canada, Đức, Ba Lan, Cộng hòa Séc), trừ quốc tịch Nga.
- Việt Nam: Sửa đổi luật quốc tịch có hiệu lực từ tháng 7/2025, mở rộng các đối tượng có thể giữ quốc tịch nước ngoài khi nhập tịch hoặc khôi phục quốc tịch Việt Nam.
- Nam Phi: Tòa án Hiến pháp đã bác bỏ quy định tự động mất quốc tịch vào tháng 5/2025, với hiệu lực trở về năm 1995.
Đối với những người đang cân nhắc việc sở hữu quốc tịch thứ hai, điều quan trọng là không chỉ đọc luật mà còn phải tìm hiểu cách luật được thực thi trong thực tế. Các yếu tố như cơ chế thực thi (tự động hay cần quyết định), sự bảo vệ của hiến pháp cho công dân bẩm sinh, và bối cảnh chính trị có thể ảnh hưởng lớn đến quyền lợi của bạn. Các khu vực pháp lý ‘yên tĩnh’ không có nghĩa là an toàn tuyệt đối, bởi tình hình có thể thay đổi nhanh chóng chỉ sau một cuộc họp nội các.
Để hiểu rõ hơn về luật quốc tịch của các quốc gia, đặc biệt là khi cân nhắc các chương trình định cư Châu Âu, việc tìm kiếm sự tư vấn chuyên nghiệp là vô cùng cần thiết.
Nếu quan tâm đến lộ trình định cư Châu Âu, anh chị có thể liên hệ IMM Group hoặc để lại thông tin đăng ký bên dưới. Đội ngũ tư vấn giàu kinh nghiệm của IMM sẽ hỗ trợ đánh giá khả năng thành công của hồ sơ, thẩm định dự án an toàn và xây dựng lộ trình định cư bền vững cho gia đình.
Xem thêm:
Đầu tư định cư Châu Âu
Đầu tư định cư Mỹ
Đầu tư định cư Úc
Đầu tư định cư Canada
Quốc tịch các nước vùng Caribbean
Tổng hợp các dịch vụ của IMM Group Tìm hiểu thêm về thường trú nhân Hy Lạp.
Nguồn: Theo imidaily | Xem bài gốc
