Chương trình Quốc tịch theo diện đầu tư (CBI – Citizenship by Investment) và Thị thực vàng (RBI – Residence by Investment) đều mở ra con đường để nhà đầu tư nước ngoài có được tư cách tại một quốc gia khác. Tuy nhiên, các yêu cầu về giấy tờ, độ sâu của quy trình kiểm tra lý lịch và mức độ giám sát sau khi phê duyệt lại có thể khác biệt đáng kể. Thực tế cho thấy, các chương trình CBI ở vùng Caribe thường có quy trình thẩm định gắt gao hơn nhiều chương trình RBI tại châu Âu, nhưng chính CBI lại là đối tượng bị Liên minh châu Âu (EU) gây áp lực mạnh mẽ để đóng cửa.
Vậy điều gì tạo nên sự khác biệt trong cách các chính phủ và EU nhìn nhận hai loại hình này? Câu trả lời nằm ở tính vĩnh viễn: quyền công dân là vĩnh viễn và khó thu hồi, trong khi giấy phép cư trú có thể hết hạn và được xem xét lại.
Quy trình thẩm định Quốc tịch đầu tư (CBI)
Các chương trình CBI ở Caribe thường đòi hỏi nhà đầu tư công bố thông tin cá nhân và tài chính rất chi tiết. Tùy thuộc vào quốc gia, đương đơn cần cung cấp:
- Hồ sơ về danh tính và khai sinh.
- Lịch sử cư trú và công việc.
- Giấy xác nhận không có tiền án tiền sự.
- Hồ sơ ngân hàng và giải trình chi tiết về nguồn gốc tài sản, nguồn vốn đầu tư.
Đơn vị quản lý chương trình CBI của mỗi quốc gia (CIU) sẽ kiểm tra các hồ sơ này thông qua một quy trình thẩm định chuyên sâu. Các điều tra viên độc lập sẽ xác minh danh tính, hoạt động nghề nghiệp, lịch sử hình sự, danh tiếng và bối cảnh tài chính của đương đơn. Từ sau thỏa thuận giữa Mỹ và Caribe vào năm 2023, các cuộc phỏng vấn đã trở thành bắt buộc đối với đương đơn chính và một số thành viên gia đình lớn tuổi. Mục tiêu là xác định rõ ràng danh tính, nguồn gốc tài sản của nhà đầu tư và đánh giá liệu việc cấp quốc tịch có tạo ra rủi ro không thể chấp nhận được hay không.
Ngay cả sau khi được chấp thuận, việc giám sát vẫn tiếp tục. Các quốc gia Caribe hợp tác thông qua Caribbean Community Implementation Agency for Crime and Security (CARICOM IMPACS) và Joint Regional Communications Centre (JRCC) để chia sẻ thông tin an ninh. Nhiều chương trình đã yêu cầu đăng ký sinh trắc học, kể cả đối với công dân hiện có khi gia hạn hộ chiếu. Nếu có thông tin đáng tin cậy về các mối lo ngại (như vi phạm lệnh trừng phạt hoặc hoạt động tội phạm), các cơ quan có thẩm quyền có thể điều tra và thu hồi quốc tịch hoặc hộ chiếu, tùy theo luật pháp quốc gia.
Thực trạng thẩm định Thị thực vàng (RBI) tại Châu Âu
Trái ngược với CBI, không có một tiêu chuẩn thẩm định chung nào cho các chương trình RBI ở châu Âu. Yêu cầu khác nhau tùy thuộc vào quốc gia, chương trình và loại giấy phép cư trú được cấp. Một số chương trình chỉ tập trung vào tài liệu định danh cơ bản, đủ điều kiện về lý lịch tư pháp, bằng chứng đầu tư hợp lệ và xác nhận nguồn tiền hợp pháp. Việc gia hạn giấy phép thường chỉ kiểm tra xem nhà đầu tư có duy trì khoản đầu tư và đáp ứng các điều kiện của chương trình hay không.
Ở những nơi quy trình kiểm tra nguồn gốc tài sản hoặc lý lịch độc lập ít sâu rộng hơn, các cơ quan có thể chỉ có một bức tranh hạn chế về lịch sử tài chính và nghề nghiệp của đương đơn. Một cuộc khảo sát của Ủy ban châu Âu vào năm 2019 về các chương trình cư trú đầu tư ở 20 quốc gia thành viên đã chỉ ra rằng thông tin về các vấn đề an ninh rất khan hiếm, và các quốc gia có quyền tự quyết rộng rãi trong việc xử lý chúng, thậm chí có những luật quốc gia không yêu cầu kiểm tra đặc biệt về nguồn gốc tiền. Kiểm tra bổ sung trong thời gian giấy phép có hiệu lực chỉ tồn tại ở sáu quốc gia thành viên, và thành viên gia đình của nhà đầu tư thường không phải đối mặt với thẩm định nâng cao.
Tuy nhiên, cũng có những ngoại lệ. Chương trình Thường trú nhân Malta (MPRP) là một ví dụ điển hình về cách tiếp cận thẩm định sâu rộng hơn đối với chương trình cư trú đầu tư. Quy trình này kiểm tra đa cấp, mở rộng ra ngoài đương đơn tới cả người tài trợ và đối tác kinh doanh. Yêu cầu về hồ sơ tài chính bao gồm nguồn gốc tài sản và nguồn tiền, được hỗ trợ bởi tài liệu chứng minh, và các yêu cầu về tuân thủ tài sản tiếp tục trong suốt 5 năm đầu của chương trình.
Vì sao Thị thực vàng được ưu tiên hơn Quốc tịch đầu tư?
Mặc dù một số chương trình RBI có quy trình thẩm định kém nghiêm ngặt hơn, EU và các chính phủ vẫn có xu hướng ưu ái chúng hơn CBI. Lý do chính nằm ở bản chất của tư cách được cấp:
- Khả năng kiểm soát: Giấy phép cư trú có thể hết hạn và cần được gia hạn. Mỗi lần gia hạn là một cơ hội để chính quyền kiểm tra lại người giữ giấy phép và có thể từ chối. Ngược lại, quốc tịch là vĩnh viễn, việc thu hồi quốc tịch khó khăn hơn rất nhiều, đòi hỏi các căn cứ pháp lý rõ ràng và quy trình phức tạp.
- Áp lực từ EU: Ủy ban châu Âu đã kêu gọi các quốc gia thành viên bãi bỏ ngay lập tức các chương trình quốc tịch đầu tư và tăng cường kiểm tra đối với các chương trình cư trú đầu tư. Quy định Chống rửa tiền mới của EU (có hiệu lực từ tháng 7/2027) cũng áp dụng các nghĩa vụ AML cho các công ty môi giới Thị thực vàng, nhưng lại bỏ qua CBI vì EU coi đây là hình thức bị cấm và không thể điều chỉnh.
- Ví dụ từ thực tế: Tòa án Công lý châu Âu (CJEU) đã ra phán quyết chống lại chương trình CBI của Malta, dẫn đến việc chương trình này bị chấm dứt. Trong khi đó, các chương trình Thị thực vàng thường kết thúc theo lựa chọn nội bộ của từng quốc gia, như trường hợp Tây Ban Nha đã chấm dứt chương trình vào tháng 4/2025 do áp lực về vấn đề nhà ở.
Tóm lại, mặc dù các chương trình CBI ở Caribe thường trải qua quy trình thẩm định ban đầu nghiêm ngặt hơn, nhưng chính bản chất vĩnh viễn của quốc tịch lại khiến EU và các chính phủ cảm thấy khó kiểm soát rủi ro hơn về lâu dài. Đối với các chương trình Thị thực vàng, khả năng kiểm soát qua thời gian gia hạn mang lại sự linh hoạt hơn cho các quốc gia, dù cho quy trình thẩm định ban đầu có thể chưa đồng đều.
Nếu quan tâm đến lộ trình định cư Châu Âu, anh chị có thể liên hệ IMM Group hoặc để lại thông tin đăng ký bên dưới. Đội ngũ tư vấn giàu kinh nghiệm của IMM sẽ hỗ trợ đánh giá khả năng thành công của hồ sơ, thẩm định dự án an toàn và xây dựng lộ trình định cư bền vững cho gia đình.
Xem thêm: Tìm hiểu thêm về Golden Visa Hy Lạp.
- Đầu tư định cư Châu Âu
- Đầu tư định cư Mỹ
- Đầu tư định cư Úc
- Đầu tư định cư Canada
- Quốc tịch các nước vùng Caribbean
- Tổng hợp các dịch vụ của IMM Group
Nguồn: Theo imidaily | Xem bài gốc
