Thị trường di trú châu Âu đang bước vào giai đoạn tái cấu trúc mạnh mẽ. Nhiều chương trình cho phép nhà đầu tư nước ngoài nhận quyền cư trú thông qua đầu tư đã thay đổi điều kiện, nâng mức vốn tối thiểu hoặc loại bỏ những hình thức đầu tư từng rất phổ biến, đặc biệt là mua bất động sản. Trong khi đó, các chương trình cấp quốc tịch trực tiếp thông qua giao dịch đầu tư phải đối mặt với những rào cản pháp lý ngày càng nghiêm ngặt.

Sự thay đổi này khiến việc phân biệt giữa quyền cư trú, thường trú nhân và quốc tịch trở thành bước đầu tiên khi xây dựng chiến lược di trú cho gia đình có tài sản và hoạt động kinh doanh xuyên biên giới.

Trên thị trường, những thông điệp như “sở hữu hộ chiếu châu Âu chỉ từ vài tỷ đồng”, “quốc tịch EU cho cả gia đình sau vài tháng” hoặc “đầu tư một lần, nhận quốc tịch vĩnh viễn” có thể khiến nhà đầu tư hiểu sai bản chất của chương trình. Một khoản đầu tư đủ điều kiện để xin giấy phép cư trú không đồng nghĩa với việc người nộp đơn được cấp quốc tịch, càng không có nghĩa họ đương nhiên được hưởng mọi quyền của công dân Liên minh châu Âu.

Tòa án Công lý Liên minh châu Âu đã ra phán quyết ngày 29/4/2025 rằng cơ chế quốc tịch Malta thông qua đầu tư theo mô hình giao dịch thương mại vi phạm luật EU. Phán quyết nhấn mạnh rằng quốc tịch EU không thể được cấp chỉ như kết quả của một giao dịch thương mại dựa trên khoản đầu tư hoặc khoản thanh toán định trước.

Với góc nhìn quản trị gia sản, câu hỏi không chỉ là cần đầu tư bao nhiêu để nhận được một tấm thẻ cư trú. Điều quan trọng hơn là quyền lợi đó có phù hợp với nhu cầu của gia đình, có thể duy trì trong dài hạn hay không, và tổng chi phí thực tế có tương xứng với giá trị nhận được hay không.

1. Ba khái niệm cần phân biệt

Thị thực hoặc giấy phép cư trú (Visa/Residence Permit): Cho phép người nước ngoài nhập cảnh hoặc sinh sống tại một quốc gia theo thời hạn và điều kiện cụ thể. Giấy phép có thể phải gia hạn và phụ thuộc vào việc duy trì các điều kiện ban đầu.

Thường trú nhân (Permanent Residence – PR): Cho phép cư trú dài hạn hoặc vô thời hạn theo luật của quốc gia cấp, nhưng không đồng nghĩa với quốc tịch. Một số chương trình đầu tư cấp quyền thường trú ngay từ đầu; những chương trình khác chỉ cấp giấy phép cư trú có thời hạn.

Quốc tịch (Citizenship): Xác lập tư cách công dân của một quốc gia. Người được nhập tịch có thể nhận hộ chiếu quốc gia đó và, nếu quốc gia này là thành viên EU, trở thành công dân EU với những quyền tương ứng theo luật EU.

Thông điệp cốt lõi: Năm 2027, nhà đầu tư cần lựa chọn dựa trên quyền lợi pháp lý thực tế và mục tiêu dài hạn, thay vì chỉ nhìn vào mức vốn đầu tư được quảng cáo.

2. Thường trú nhân và quốc tịch châu Âu khác nhau như thế nào?

Tiêu chí	Quyền cư trú/Golden Visa	Thường trú nhân (PR)	Quốc tịch EU
Bản chất	Giấy phép cư trú theo chương trình cụ thể	Quyền cư trú dài hạn theo luật quốc gia	Tư cách công dân của một nước thành viên EU
Thời hạn	Thường có thời hạn, phải gia hạn	Thường dài hạn hoặc vô thời hạn, tùy luật	Không có thời hạn như thẻ cư trú; vẫn chịu quy định về mất hoặc từ bỏ quốc tịch nếu áp dụng
Đi lại Schengen	Thường cho phép đi ngắn ngày trong giới hạn áp dụng	Thường cho phép đi ngắn ngày theo quy định Schengen	Có quyền tự do đi lại rộng hơn theo luật EU
Sinh sống và làm việc tại nước cấp	Theo loại giấy phép và điều kiện chương trình	Theo luật của nước cấp	Theo quyền công dân và luật áp dụng
Sinh sống tại các nước EU khác	Không tự động được cư trú dài hạn tại nước khác	Không tự động có quyền thường trú tại mọi nước EU	Có quyền di chuyển, sinh sống và làm việc tại nước EU khác theo luật EU
Quyền chính trị	Thông thường không có quyền bầu cử quốc gia	Thông thường không có quyền bầu cử quốc gia	Có các quyền chính trị theo luật quốc gia và EU
Điều kiện ngôn ngữ	Có thể không yêu cầu đối với diện đầu tư ban đầu	Tùy nước và loại giấy phép	Thường có yêu cầu về ngôn ngữ, hội nhập hoặc kiến thức quốc gia khi nhập tịch theo diện cư trú

Khu vực Schengen hiện gồm 29 quốc gia: 25 nước thành viên EU và bốn nước ngoài EU là Iceland, Liechtenstein, Na Uy và Thụy Sĩ. Bulgaria và Romania đã trở thành thành viên Schengen đầy đủ từ ngày 1/1/2025. Ireland không thuộc Schengen; Síp chưa hoàn tất việc gia nhập khu vực này.

Người sở hữu giấy phép cư trú hợp lệ của một nước Schengen thường có thể đến các nước Schengen khác cho mục đích lưu trú ngắn ngày, trong giới hạn thông thường là 90 ngày trong bất kỳ giai đoạn 180 ngày nào. Điều đó không trao quyền tự động chuyển đến sinh sống, làm việc hoặc kinh doanh tại một quốc gia Schengen khác.

Một số chương trình cho phép đưa vợ hoặc chồng, con phụ thuộc và trong những trường hợp nhất định cả cha mẹ vào hồ sơ. Tuy nhiên, độ tuổi của con, tình trạng phụ thuộc tài chính, quy định về cha mẹ, bảo hiểm, chứng minh nguồn tiền và phí bổ sung đều khác nhau. Cụm từ “cả gia đình ba thế hệ” cần được kiểm tra theo đúng quy định của từng chương trình.

————-

Khu vực Schengen hiện gồm 29 quốc gia, trong đó có 25 quốc gia thành viên Liên minh châu Âu (EU) và 4 quốc gia ngoài EU. Bulgaria và Romania trở thành thành viên Schengen đầy đủ từ ngày 1/1/2025. Danh sách 29 quốc gia:

Áo (Austria)
Bỉ (Belgium)
Bulgaria (Bulgaria)
Croatia (Croatia)
Cộng hòa Séc (Czechia)
Đan Mạch (Denmark)
Estonia (Estonia)
Phần Lan (Finland)
Pháp (France)
Đức (Germany)
Hy Lạp (Greece)
Hungary (Hungary)
Iceland (Iceland)
Ý (Italy)
Latvia (Latvia)
Liechtenstein (Liechtenstein)
Lithuania (Lithuania)
Luxembourg (Luxembourg)
Malta (Malta)
Hà Lan (Netherlands)
Na Uy (Norway)
Ba Lan (Poland)
Bồ Đào Nha (Portugal)
Romania (Romania)
Slovakia (Slovakia)
Slovenia (Slovenia)
Tây Ban Nha (Spain)
Thụy Điển (Sweden)
Thụy Sĩ (Switzerland).

————–

3. Bức tranh di trú châu Âu bước sang năm 2027

Thị trường không còn phù hợp với cách tiếp cận đơn giản là mua bất động sản để đổi lấy hộ chiếu. Nhiều quốc gia vẫn duy trì các lộ trình cư trú hợp pháp, nhưng điều kiện và quyền lợi ngày càng phân hóa.

Các chương trình quốc tịch trực tiếp bằng đầu tư chịu ràng buộc pháp lý lớn. Ireland đã đóng chương trình Immigrant Investor Programme (IIP) đối với hồ sơ mới từ ngày 15/2/2023. Tây Ban Nha chấm dứt cơ chế Golden Visa đối với nhà đầu tư từ ngày 3/4/2025. Hà Lan cũng đã ngừng chương trình đầu tư định cư của mình từ năm 2024.

Golden Visa vẫn tồn tại nhưng không đồng nghĩa với hộ chiếu. Một số quốc gia vẫn có chương trình cư trú dành cho nhà đầu tư, trong đó có Hy Lạp, Bồ Đào Nha, Hungary, Ý và các cơ chế thường trú hoặc đầu tư khác tại Malta, Síp và Latvia.

Trước khi đầu tư, cần xác minh ít nhất năm vấn đề:

Chương trình còn tiếp nhận hồ sơ mới hay không.
Mức đầu tư tối thiểu và các khoản phí ngoài vốn đầu tư.
Loại giấy phép được cấp: cư trú có thời hạn hay thường trú.
Nghĩa vụ hiện diện tại nước sở tại và điều kiện gia hạn.
Điều kiện nhập tịch theo luật hiện hành, không dựa vào cam kết tiếp thị.

4. Phân tích các chương trình tiêu biểu

4.1. Hy Lạp – Golden Visa bất động sản

Hy Lạp là một trong những thị trường Golden Visa được quan tâm nhờ khả năng đầu tư bất động sản, yêu cầu hiện diện thực tế tương đối linh hoạt và khả năng đưa thành viên gia đình vào hồ sơ. Ngưỡng đầu tư được phân chia theo địa bàn và loại bất động sản.

Nhóm địa bàn hoặc hình thức	Ngưỡng đầu tư tham chiếu
Attica, Thessaloniki, Mykonos, Santorini và các đảo có dân số trên 3.100 người	800.000 EUR
Các khu vực còn lại	400.000 EUR
Một số bất động sản chuyển đổi công năng hoặc phục dựng công trình thuộc diện luật định	250.000 EUR

Mức 250.000 EUR là ngoại lệ có điều kiện, không phải mức sàn chung dành cho mọi căn hộ. Đối với diện chuyển đổi công năng, bất động sản phải đáp ứng các yêu cầu pháp lý liên quan đến việc chuyển đổi sang nhà ở. Đối với công trình di sản, phải kiểm tra điều kiện phục dựng và nghĩa vụ bảo tồn theo luật.

Nhà đầu tư cần kiểm tra hộ chiếu, nguồn tiền, giao dịch đầu tư, bảo hiểm và hồ sơ theo quy định. Trước khi ký hợp đồng cần xác minh quyền sở hữu, địa bàn áp dụng ngưỡng vốn, điều kiện áp dụng ngoại lệ 250.000 EUR, yêu cầu đối với tài sản và thủ tục gia hạn.

Golden Visa Hy Lạp có thể hỗ trợ đi lại ngắn ngày trong Schengen và đưa thành viên gia đình đủ điều kiện vào hồ sơ. Tuy nhiên, giấy phép theo diện bất động sản không mặc nhiên trao quyền làm việc tại Hy Lạp hoặc quốc tịch EU.

Theo nguyên tắc nhập tịch thông thường, người nước ngoài phải đáp ứng thời gian cư trú hợp pháp, điều kiện hội nhập và kiến thức tiếng Hy Lạp theo quy định. Mốc bảy năm thường được nhắc đến trong nhiều trường hợp, nhưng cần kiểm tra điều kiện cụ thể theo hồ sơ và luật tại thời điểm nộp đơn.

Góc nhìn chuyên gia di trú: Hy Lạp có thể phù hợp với gia đình muốn duy trì cuộc sống và công việc tại Việt Nam nhưng cần một phương án cư trú dự phòng tại châu Âu. Việc chọn dự án 250.000 EUR phải dựa trên tính hợp lệ pháp lý của dự án, không chỉ dựa trên mức vốn quảng cáo.

4.2. Bồ Đào Nha – Golden Visa thông qua đầu tư đủ điều kiện

Bồ Đào Nha vẫn là chương trình đáng xem xét với nhà đầu tư có mục tiêu cư trú dài hạn và cân nhắc quốc tịch trong tương lai. Chương trình ARI không còn lựa chọn mua bất động sản như trước.

Hình thức	Ngưỡng tham chiếu
Quỹ đầu tư không phải quỹ bất động sản, đáp ứng tiêu chí luật định	500.000 EUR
Đầu tư cho hoạt động nghiên cứu khoa học đủ điều kiện	500.000 EUR
Hỗ trợ sản xuất nghệ thuật hoặc phục hồi, bảo tồn di sản văn hóa đủ điều kiện	250.000 EUR
Thành lập doanh nghiệp kèm tạo việc làm	Tối thiểu 10 việc làm theo điều kiện chương trình
Góp vốn doanh nghiệp kết hợp tạo hoặc duy trì việc làm	500.000 EUR và điều kiện việc làm tương ứng

Không phải mọi quỹ đều đủ điều kiện. Nhà đầu tư cần kiểm tra loại quỹ, thời hạn hoạt động, tỷ lệ đầu tư vào doanh nghiệp tại Bồ Đào Nha và các điều kiện luật định.

Hồ sơ thường cần hộ chiếu, chứng từ nhập cảnh/cư trú theo yêu cầu, bảo hiểm hoặc bằng chứng bảo đảm y tế, lý lịch tư pháp, mã số thuế và tài liệu chứng minh khoản đầu tư cũng như nguồn tiền.

Theo hướng dẫn AIMA, ARI yêu cầu hiện diện tối thiểu bảy ngày trong năm đầu và 14 ngày trong các năm tiếp theo. Người có giấy phép có thể cư trú tại Bồ Đào Nha, đi lại ngắn ngày trong Schengen và xin đoàn tụ gia đình nếu đáp ứng điều kiện.

Bồ Đào Nha từng được quan tâm nhờ lộ trình nhập tịch sau năm năm cư trú hợp pháp. Tuy nhiên, đối với hồ sơ năm 2027, cần xác minh luật quốc tịch có hiệu lực tại ngày nộp đơn, cách tính thời gian và quy định chuyển tiếp. Đủ thời gian không đồng nghĩa tự động được cấp quốc tịch.

Góc nhìn: Phù hợp hơn với nhà đầu tư chấp nhận rủi ro quỹ hoặc vận hành doanh nghiệp, đồng thời muốn xây dựng lộ trình sinh sống lâu dài.

4.3. Cộng hòa Síp – Thường trú nhân theo đầu tư

Síp duy trì cơ chế cấp quyền thường trú cho nhà đầu tư nước ngoài đủ điều kiện. Síp chưa thuộc Schengen tại thời điểm tham chiếu, vì vậy không nên quảng bá quyền thường trú Síp như quyền đi lại Schengen tự động.

Các phương án đầu tư tham chiếu từ 300.000 EUR có thể bao gồm:

Mua nhà hoặc căn hộ mới từ doanh nghiệp phát triển bất động sản.
Mua một số loại bất động sản khác thuộc nhóm được chấp nhận.
Góp vốn vào doanh nghiệp tại Síp đang hoạt động thực tế và đáp ứng điều kiện nhân sự.
Đầu tư vào đơn vị quỹ đủ điều kiện theo luật Síp.

Đối với phương án mua nhà/căn hộ, đây thường là giao dịch mua lần đầu từ doanh nghiệp phát triển bất động sản, với giá trị tối thiểu 300.000 EUR cộng VAT nếu áp dụng.

Người nộp đơn phải chứng minh thu nhập ổn định từ nước ngoài tối thiểu 50.000 EUR/năm; ngưỡng này tăng thêm 15.000 EUR cho vợ/chồng và 10.000 EUR cho mỗi con phụ thuộc chưa thành niên theo điều kiện chương trình. Cần chứng minh nguồn tiền, hồ sơ đầu tư, lý lịch và các tài liệu liên quan.

Giấy phép có thể bao gồm vợ/chồng và con phụ thuộc dưới 18 tuổi. Việc đưa con trưởng thành vào hồ sơ có điều kiện riêng. Người có thường trú không mặc nhiên được tự do làm việc tại Síp; cần kiểm tra quyền lao động cụ thể.

Góc nhìn : Phù hợp với nhà đầu tư ưu tiên quyền cư trú dài hạn và sở hữu bất động sản tại Síp, nhưng cần cân nhắc kỹ nếu mục tiêu chính là đi lại Schengen.

4.4. Hungary – Guest Investor Program

Hungary đã triển khai chương trình dành cho nhà đầu tư khách từ năm 2024. Các lựa chọn đầu tư chính được công bố gồm:

Đầu tư tối thiểu 250.000 EUR vào chứng chỉ quỹ đầu tư bất động sản đủ điều kiện.
Đóng góp tối thiểu 1.000.000 EUR cho cơ sở giáo dục đại học được chỉ định, phục vụ giáo dục, nghiên cứu khoa học hoặc hoạt động sáng tạo nghệ thuật.

Danh mục và điều kiện đầu tư đã thay đổi so với một số thông tin cũ về việc mua bất động sản nhà ở. Nhà đầu tư cần kiểm tra tiêu chí quỹ, nhà quản lý quỹ, hồ sơ nhân thân, nguồn tiền, mục đích đầu tư, thời hạn giấy phép và điều kiện gia hạn.

Giấy phép cư trú Hungary không đồng nghĩa với thường trú ngay lập tức hoặc quốc tịch EU. Do Hungary thuộc EU và Schengen, giấy phép hợp lệ có thể hỗ trợ đi lại ngắn ngày trong Schengen, nhưng không tự động trao quyền cư trú dài hạn hoặc làm việc tại mọi quốc gia thành viên.

Nhập tịch phải tuân theo luật quốc tịch Hungary, gồm điều kiện cư trú, ngôn ngữ, kiến thức hiến pháp, hồ sơ tư pháp và các tiêu chí khác áp dụng.

Góc nhìn: Phù hợp với nhà đầu tư có khả năng chấp nhận rủi ro quỹ hoặc khoản đóng góp lớn và quan tâm thị trường Trung Âu.

4.5. Malta – Malta Permanent Residence Programme (MPRP)

MPRP là chương trình thường trú, không phải chương trình cấp quốc tịch. Theo Residency Malta Agency, ứng viên cần đáp ứng một trong hai ngưỡng tài sản:

Tổng tài sản vốn tối thiểu 500.000 EUR, trong đó ít nhất 150.000 EUR là tài sản tài chính; hoặc
Tổng tài sản vốn tối thiểu 650.000 EUR, trong đó ít nhất 75.000 EUR là tài sản tài chính.

Ngoài điều kiện tài sản, chương trình yêu cầu bất động sản, khoản đóng góp chính phủ, phí hành chính và khoản quyên góp cho tổ chức đủ điều kiện.

Các mức tham chiếu được công bố gồm thuê bất động sản tối thiểu 14.000 EUR/năm hoặc mua bất động sản tối thiểu 375.000 EUR; phí hành chính 60.000 EUR; khoản đóng góp chính phủ 37.000 EUR; khoản quyên góp 2.000 EUR. Phí bổ sung có thể áp dụng với người phụ thuộc trưởng thành theo cơ cấu phí hiện hành.

Bất động sản phải được duy trì theo thời hạn quy định. Hồ sơ cần đáp ứng yêu cầu về lý lịch tư pháp, nguồn lực tài chính, bảo hiểm y tế và quy trình thẩm định. Hồ sơ phải được nộp thông qua đại lý được cấp phép.

MPRP cấp quyền thường trú tại Malta nhưng không tự động trao quyền công dân EU. Malta thuộc Schengen, vì vậy người có giấy phép cư trú hợp lệ có thể đi lại ngắn ngày trong khu vực theo quy định. Nhập tịch là thủ tục riêng theo luật quốc tịch.

Góc nhìn: Phù hợp với gia đình có nguồn lực tài chính lớn, ưu tiên thường trú dài hạn và chấp nhận cấu trúc phí gồm bất động sản, đóng góp và thẩm định.

4.6. Ý – Investor Visa for Italy

Ý có chương trình thị thực cho công dân ngoài EU đầu tư vào những lĩnh vực được luật quy định. Mua một căn hộ để ở không tự nó đáp ứng điều kiện Investor Visa.

Các mức đầu tư tham chiếu:

Trái phiếu chính phủ Ý: 2.000.000 EUR.
Vốn vào công ty trách nhiệm hữu hạn của Ý: 500.000 EUR.
Vốn vào doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo của Ý: 250.000 EUR.
Đóng góp cho sáng kiến từ thiện đủ điều kiện: 1.000.000 EUR.

Nhà đầu tư cần chứng minh tư cách hợp lệ, nguồn vốn hợp pháp, khả năng thực hiện khoản đầu tư và đáp ứng yêu cầu của cơ quan quản lý. Thị thực ban đầu theo chương trình có thời hạn hai năm theo thông tin chính thức; việc gia hạn phụ thuộc luật và tình trạng thực hiện đầu tư.

Chương trình không tự động tạo quyền thường trú vĩnh viễn hoặc quyền cư trú tại toàn bộ EU. Lộ trình nhập tịch phụ thuộc quy định riêng, bao gồm thời gian cư trú hợp pháp thực tế và các điều kiện liên quan.

Góc nhìn : Phù hợp với nhà đầu tư có chiến lược đầu tư kinh doanh hoặc tài chính tại Ý, thay vì người chỉ muốn mua bất động sản để nhận thẻ cư trú.

4.7. Latvia – Cư trú theo đầu tư

Latvia là lựa chọn tại khu vực Baltic. Một phương án được cổng thông tin chính thức công bố là tiền gửi có kỳ hạn tại tổ chức tín dụng ở Latvia với giá trị tối thiểu 280.000 EUR và thời hạn giao dịch không dưới năm năm.

Ứng viên cần chứng minh nguồn vốn, khoản đầu tư phù hợp, hồ sơ nhân thân, lý lịch tư pháp và nhập cảnh; duy trì khoản đầu tư theo điều kiện; đồng thời xác minh thời hạn giấy phép, thủ tục gia hạn và quyền của người phụ thuộc. Quy định đặc thù theo quốc tịch và an ninh cần được kiểm tra tại thời điểm nộp hồ sơ.

Latvia thuộc EU và Schengen, nhưng giấy phép cư trú Latvia không tạo quyền tự do sinh sống, làm việc tại mọi nước EU. Lộ trình thường trú và nhập tịch có điều kiện riêng, có thể bao gồm thời gian cư trú thực tế và yêu cầu ngôn ngữ.

Góc nhìn: Có thể cân nhắc khi nhà đầu tư quan tâm thị trường Baltic, nhưng cần so sánh quyền lợi cư trú với chi phí cơ hội của khoản tiền gửi bị ràng buộc.

4.8. Pháp – Talent Economic Investor

Pháp không phải chương trình Golden Visa bất động sản. Lộ trình dành cho nhà đầu tư tập trung vào hoạt động kinh tế trực tiếp, cam kết tạo hoặc duy trì việc làm và đầu tư vào tài sản cố định hữu hình hoặc vô hình.

Theo Business France, nhà đầu tư ngoài EU, EEA và Thụy Sĩ có thể đủ điều kiện khi:

Đầu tư trực tiếp tối thiểu 300.000 EUR tại Pháp.
Đầu tư cá nhân hoặc qua doanh nghiệp do mình quản lý hay doanh nghiệp mà mình nắm giữ ít nhất 30% vốn.
Tạo, duy trì hoặc cam kết tạo, duy trì việc làm trong vòng bốn năm.
Đáp ứng các điều kiện hồ sơ và tính chất thực tế của dự án.

Giấy phép theo diện này có thời hạn tối đa bốn năm và có thể gia hạn nếu đáp ứng điều kiện. Vợ/chồng và con chưa thành niên có thể thuộc diện gia đình đi cùng theo quy định.

Phương án này phù hợp với nhà đầu tư muốn thực sự quản lý doanh nghiệp hoặc phát triển hoạt động kinh tế tại Pháp. Mua bất động sản thụ động không tự nó đáp ứng điều kiện chương trình.

4.9. Những chương trình đã đóng hoặc thay đổi đáng kể

Quốc gia	Tình trạng cần lưu ý
Tây Ban Nha	Chấm dứt Golden Visa từ ngày 3/4/2025
Ireland	Đóng IIP đối với hồ sơ mới từ ngày 15/2/2023
Hà Lan	Đã chấm dứt chương trình đầu tư định cư từ năm 2024
Malta	MPRP là chương trình thường trú, khác với cơ chế quốc tịch bằng đầu tư
Bulgaria	Không nên xem cư trú đầu tư là con đường tự động nhận quốc tịch; cần xác minh luật hiện hành

5. Bảng so sánh nhanh các chương trình

Quốc gia	Hình thức chính	Vốn tham chiếu	Loại quyền cư trú	Phù hợp với
Hy Lạp	Bất động sản	250.000 / 400.000 / 800.000 EUR, tùy diện	Giấy phép cư trú đầu tư	Gia đình muốn bất động sản và đi lại Schengen
Bồ Đào Nha	Quỹ, nghiên cứu, văn hóa, doanh nghiệp	250.000 / 500.000 EUR hoặc điều kiện tạo việc làm	Giấy phép cư trú đầu tư ARI	Người muốn xây dựng lộ trình sinh sống lâu dài
Síp	Bất động sản, doanh nghiệp, quỹ	300.000 EUR	Thường trú theo diện đầu tư	Người ưu tiên thường trú và tài sản tại Síp
Hungary	Quỹ đầu tư bất động sản hoặc đóng góp đủ điều kiện	250.000 / 1.000.000 EUR	Giấy phép cư trú nhà đầu tư	Nhà đầu tư quan tâm thị trường Trung Âu
Malta	Bất động sản kết hợp đóng góp và phí	Theo cấu trúc MPRP	Thường trú nhân	Gia đình có nguồn lực tài chính lớn
Ý	Trái phiếu, doanh nghiệp, startup, từ thiện	250.000–2.000.000 EUR	Thị thực đầu tư có thời hạn	Nhà đầu tư muốn triển khai hoạt động kinh tế
Latvia	Tiền gửi và các diện đầu tư theo luật	280.000 EUR đối với phương án tiền gửi nêu trên	Giấy phép cư trú theo diện đầu tư	Người quan tâm khu vực Baltic
Pháp	Đầu tư kinh tế trực tiếp và việc làm	300.000 EUR	Giấy phép cư trú nhiều năm	Người phát triển doanh nghiệp tại Pháp

Đây là bảng so sánh các lựa chọn tiêu biểu, không phải danh sách toàn bộ mọi loại giấy phép cư trú tại châu Âu. Các diện lao động, doanh nhân, người có thu nhập độc lập, đoàn tụ gia đình và các chương trình cư trú đặc thù khác có thể tồn tại song song. Vốn tham chiếu không phải tổng ngân sách để hoàn thành hồ sơ.

6. Bốn ngộ nhận cần làm rõ

Ngộ nhận 1: Đầu tư bất động sản là có quốc tịch EU

Bất động sản có thể là cơ sở để xin giấy phép cư trú theo một chương trình cụ thể, nhưng quyền nhập tịch phải được xét theo luật quốc tịch của quốc gia đó. Ngay cả khi chương trình có lộ trình dẫn đến nhập tịch, người nộp đơn vẫn phải đáp ứng các điều kiện bổ sung.

Ngộ nhận 2: Có quyền cư trú tại một nước EU là được làm việc ở toàn EU

Giấy phép cư trú thông thường không tự động trao quyền làm việc tại các quốc gia thành viên khác. Quyền làm việc phụ thuộc loại giấy phép, luật quốc gia sở tại và các quy định áp dụng. Quyền đi lại ngắn ngày trong Schengen không phải quyền định cư dài hạn tại tất cả các nước trong khu vực.

Ngộ nhận 3: Không cần cư trú thực tế vẫn có thể lấy quốc tịch

Một số chương trình đầu tư không yêu cầu nhà đầu tư sống thường xuyên tại nước cấp để duy trì quyền cư trú, hoặc chỉ yêu cầu hiện diện ở mức thấp. Điều kiện này không thể mặc nhiên áp dụng cho lộ trình nhập tịch. Cần tách mục tiêu duy trì quyền cư trú khỏi mục tiêu đáp ứng điều kiện nhập tịch.

Ngộ nhận 4: Chương trình có mức vốn thấp nhất là chương trình tốt nhất

Một chương trình vốn thấp nhưng rủi ro đầu tư cao, phí không hoàn lại lớn hoặc quyền lợi hạn chế có thể không tối ưu hơn chương trình đòi hỏi vốn cao hơn. Khi so sánh, cần tính vốn có thể thu hồi, khoản đóng góp không hoàn lại, phí chính phủ, luật sư, thuế, quản lý tài sản, chi phí gia đình, nghĩa vụ cư trú, tác động thuế và rủi ro thanh khoản, tỷ giá.

7. Khuyến nghị quản trị gia sản

Thay vì bắt đầu bằng câu hỏi “Quốc gia nào cấp hộ chiếu nhanh nhất?”, nhà đầu tư nên xác định rõ mục tiêu của gia đình trong 5–10 năm tới.

Trường hợp A: Cần phương án dự phòng và đi lại quốc tế. Nếu gia đình vẫn giữ công việc và hoạt động kinh doanh tại Việt Nam, có thể xem xét chương trình có yêu cầu hiện diện thấp. Hy Lạp là một lựa chọn đáng đánh giá nếu nhà đầu tư quan tâm bất động sản và đáp ứng điều kiện đầu tư. Tuy nhiên, không nên mặc định mọi dự án 250.000 EUR đều đủ điều kiện hoặc Golden Visa tự động mang lại quốc tịch.

Trường hợp B: Muốn chuyển nơi sinh sống và phát triển tương lai cho con. Cần ưu tiên quốc gia có môi trường giáo dục, cơ hội việc làm, ngôn ngữ, y tế và điều kiện cư trú phù hợp. Bồ Đào Nha, Pháp hoặc Ý có thể đáng cân nhắc tùy nguồn lực và kế hoạch sinh sống. Nghĩa vụ cư trú, thuế và khả năng hội nhập cần được đánh giá từ đầu.

Trường hợp C: Ưu tiên thường trú dài hạn hơn là quốc tịch. Các chương trình như MPRP tại Malta hoặc diện đầu tư đủ điều kiện tại Síp có thể phù hợp với một số gia đình. Cần kiểm tra phạm vi quyền làm việc, quyền của người phụ thuộc, yêu cầu duy trì tài sản và quy định đi lại.

Trường hợp D: Muốn có quốc tịch EU trong dài hạn. Chiến lược cần bắt đầu từ luật nhập tịch, không phải quảng cáo Golden Visa. Nhà đầu tư cần xác minh thời gian cư trú hợp pháp, yêu cầu hiện diện thực tế, điều kiện ngôn ngữ, kiến thức xã hội, lý lịch, quy định song tịch và khả năng duy trì giấy phép. Không đơn vị tư vấn nào có thể thay thế cơ quan nhà nước trong quyết định cấp quốc tịch hoặc bảo đảm kết quả khi điều kiện pháp luật chưa được đáp ứng.

8. Kết luận

Di trú châu Âu năm 2027 không nên được nhìn nhận như cuộc đua mua hộ chiếu với mức vốn thấp nhất. Đây là quyết định dài hạn liên quan đến tài sản, nơi sinh sống, giáo dục của con cái, nghĩa vụ thuế và khả năng bảo vệ lợi ích gia đình qua nhiều thế hệ.

Thường trú nhân có thể là giải pháp giá trị nếu mục tiêu là xây dựng phương án cư trú dự phòng, đa dạng hóa tài sản và duy trì khả năng di chuyển. Quốc tịch là một mục tiêu pháp lý khác, đòi hỏi lộ trình và điều kiện riêng.

Với nhà đầu tư Việt Nam, hướng tiếp cận phù hợp là xác định nhu cầu trước, đối chiếu quy định sau đó lựa chọn chương trình. Những cam kết về “quốc tịch chắc chắn”, “hộ chiếu không cần cư trú” hoặc “đầu tư bất động sản là có quốc tịch EU” cần được xem xét bằng văn bản pháp lý cụ thể trước khi quyết định chuyển vốn.

Định hướng: Minh bạch về quyền lợi, điều kiện và giới hạn pháp lý ngay từ đầu là nền tảng để bảo vệ dòng vốn, tránh kỳ vọng sai lệch và xây dựng chiến lược di trú phù hợp với kế hoạch gia sản của từng gia đình.

Nguồn tham khảo

Tòa án Công lý Liên minh châu Âu – Phán quyết về cơ chế quốc tịch Malta, 29/4/2025: https://curia.europa.eu/site/upload/docs/application/pdf/2025-04/cp250052en.pdf
Hội đồng EU – Tổng quan khu vực Schengen: https://www.consilium.europa.eu/policies/schengen-area/
Bộ Di trú Hy Lạp – Golden Visa: https://migration.gov.gr/en/golden-visa/
AIMA Bồ Đào Nha – Giấy phép cư trú đầu tư ARI: https://aima.gov.pt/en/viver/autorizacao-de-residencia-para-investimento-art-90-o-a
Chính phủ Síp – Thường trú dành cho nhà đầu tư: https://www.gov.cy/mip-md/en/documents/companies-investors-permanent-residence-3/immigration-permits-for-investors/
Cơ quan Di trú Hungary – Guest Investor: https://oif.gov.hu/factsheets/residence-permit-for-guest-investor
Residency Malta Agency – MPRP: https://residencymalta.gov.mt/legal-framework-mprp-2/
Investor Visa for Italy: https://investorvisa.mise.gov.it/index.php/en/home-en/
Living in Latvia – Đầu tư và cư trú: https://livelatvia.lv/living-in-latvia/work/entrepreneurship/investments/
Business France – Talent Economic Investor: https://welcome.businessfrance.fr/en/setting-up-a-business/recruiting-international-talent/visas-and-residence-permits/status-of-foreign-company-directors/talent-economic-investor-status/
EU – Hướng dẫn nhập tịch tại các nước thành viên: https://europa.eu/youreurope/citizens/residence/residence-rights/naturalisation/index_en.htm
Ireland – Đóng IIP: https://www.irishimmigration.ie/minister-harris-announces-closure-of-the-immigrant-investor-programme/
Chính phủ Tây Ban Nha – Chấm dứt Golden Visa: https://www.lamoncloa.gob.es/serviciosdeprensa/notasprensa/vivienda-agenda-urbana/Paginas/2025/020425-fin-golden-visa.aspx

Lưu ý. Bài viết mang tính thông tin báo chí, không phải tư vấn pháp lý hay đầu tư. Quy định có thể đã thay đổi sau ngày đăng; hãy đối chiếu với cơ quan có thẩm quyền và luật sư được cấp phép.